☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari

Darslar 23 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
23

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari

Darslik: 134–137-betlar
MaqsadFuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari – mahalla (fuqarolar yig‘ini) – ning huquqiy maqomi va vazifalarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
o‘zini o‘zi boshqarish · self-governmentmahalla (fuqarolar yig‘ini) · mahalla (citizens’ assembly)rais (oqsoqol) · chairperson (elder)komissiya · commission
Tushuntirish

Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarishi – mahalliy ahamiyatga ega masalalarni aholining o‘zi, o‘z manfaatlari va urf-odatlaridan kelib chiqib hal etishi; bu huquq Konstitutsiya va «Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida»gi qonun bilan kafolatlangan. Shaharcha, qishloq, ovul va shaharlardagi mahallalarda o‘zini o‘zi boshqarish organi – fuqarolar yig‘ini; unda 18 yoshga to‘lgan, hududda doimiy yashovchi fuqarolar qatnashadi va qonunda belgilangan muddatga rais (oqsoqol) hamda uning maslahatchilarini saylaydi. Bu organlar davlat hokimiyati organlari tizimiga kirmaydi, ammo qonun bilan berilgan vakolatlarni o‘z hududida amalga oshiradi, yuridik shaxs huquqlaridan foydalanadi. Fuqarolar yig‘ini qoshida asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha komissiyalar tuziladi, masalan, yarashtiruv, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, xotin-qizlar bilan ishlash, yoshlar va sport, ekologiya hamda obodonchilik komissiyalari. Mahalla kam ta’minlanganlarga yordam, nizolarni yarashtirish, obodonlashtirish va oilalarni qo‘llab-quvvatlash kabi masalalar bilan shug‘ullanadi.

Namunalar
Mahalla yig‘ini keksa yolg‘iz qo‘shniga yordam berish uchun mablag‘ yig‘ish qaroriga kelsa, bu o‘zini o‘zi boshqarishning ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishi.
Ikki qo‘shni o‘rtasidagi mojaro yarashtiruv komissiyasida ko‘rilib kelishuvga erishilsa, ish sudgacha yetib bormaydi – mahalla nizoni tinch yo‘l bilan hal qiladi.
Sinfda faoliyat

«Mahalla yig‘ini»: sinf yig‘in o‘tkazadi – kun tartibi (xiyobonni obodonlashtirish), muhokama, ovoz berish; ish yuritish kotibi bayonnoma yozadi.

Mashq
1
Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi nima?
2
Fuqarolar yig‘inida kimlar qatnashadi va kimni saylaydi?
3
Mahalla komissiyalaridan uchtasini sanang.
4
Nima uchun o‘zini o‘zi boshqarish organlari davlat hokimiyati tizimiga kirmaydi, lekin davlat bilan hamkorlik qiladi?