O‘zbekiston Respublikasi sud organlari ish faoliyatini tashkil etish
Odil sudlov qonuniylik, xolislik, ishning har tomonlama va to‘liq ko‘rilishi, qonun oldida hammaning tengligi, oshkoralik tamoyillariga asoslanadi. Faqat sud shaxsni jinoyat sodir etishda aybdor deb topishi va jazo tayinlashi mumkin; hukm qonuniy kuchga kirguniga qadar shaxs aybsiz hisoblanadi (aybsizlik prezumpsiyasi). Sudda ayblanuvchiga himoyalanish uchun barcha sharoit yaratiladi, u advokat yordamidan foydalanishi mumkin; tomonlar o‘z fikr va dalillarini taqdim etadi va sud qarori ustidan yuqori sudga shikoyat qilish mumkin. Sudyalar mustaqil, faqat qonunga bo‘ysunadi, ularning ishiga aralashish taqiqlanadi va aralashish javobgarlikka olib keladi; sudyaning shaxsi daxlsiz. Sudya bo‘lish uchun qonunda belgilangan yosh, oliy yuridik ma’lumot, yuridik soha staji va malaka imtihoni talab etiladi; sudya deputat bo‘la olmaydi, siyosiy partiya a’zosi bo‘lmaydi va haq to‘lanadigan boshqa ish bilan shug‘ullana olmaydi. Sudyalar tayinlanishi va ularning mustaqilligiga rioya etilishi Sudyalar oliy kengashi bilan bog‘liq.
| Tamoyillar | Qonuniylik, xolislik; Ishning to‘liq ko‘rilishi; Qonun oldida tenglik, oshkoralik; Aybsizlik prezumpsiyasi |
|---|---|
| Sudya | Mustaqil, faqat qonunga bo‘ysunadi; Oliy yuridik ma’lumot, staj, malaka imtihoni; Deputat yoki partiya a’zosi bo‘la olmaydi |
Maktab viktorinasida hamma jamoaga bir xil qoida qo‘llanadi, ballar hammaning ko‘z o‘ngida e’lon qilinadi va har jamoa o‘z fikrini aytishi mumkin. Odil sudlovda ham adolatli jarayonning shunga yaqin belgilari bor (bu taqqoslash).
Viktorina hakami ballarni ochiq e’lon qiladi, sport hakami bir xil qoidani qo‘llaydi, o‘qituvchi baholash mezonlarini oldindan tushuntiradi.
Keyingi natija e’lon qilinganda (o‘yin hisobi, ro‘yxat) qaror qanday qabul qilingani hammaga ko‘rinib turganini kuzating.
«Sud majlisi»: rollar – sudya, prokuror, advokat, ayblanuvchi, guvoh. Xayoliy kichik ish (maktab inventarini buzish) ko‘riladi; kuzatuvchilar xolislik, tenglik va himoya huquqiga rioya etilganini baholaydi.