ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Prokuratura

Darslar 29 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
29

O‘zbekiston Respublikasi prokuratura organlari

Darslik: 163–169-betlar
MaqsadProkuratura vazifalarini, uning sud tizimiga kirmasligini va prokuror vakolatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
prokuratura · prosecutor’s officeqonunlar ijrosi · execution of lawstaqdimnoma · submission (formal notice)ogohlantirish · warning
Tushuntirish

Prokuratura so‘zi lotincha «procurare» – g‘amxo‘rlik qilmoq so‘zidan olingan. Prokuratura organlari qonunlarning bir xil va to‘g‘ri bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi, jinoyatlarga qarshi kurashda ishtirok etadi va sudda davlat ayblovchisi sifatida chiqadi. U sud tizimiga kirmaydi: ayblaydi yoki nazorat qiladi, hukm chiqarmaydi. Prokuratura markazlashgan tizim bo‘lib, uni Bosh prokuror boshqaradi; quyi prokurorlar yuqori prokurorga bo‘ysunadi. Qonun buzilishini aniqlaganida prokuror protest keltirishi, taqdimnoma, qaror yoki ogohlantirish chiqarishi mumkin. Prokurorlar xolis bo‘lishi uchun siyosiy partiya a’zosi bo‘lolmaydi va tadbirkorlik bilan shug‘ullana olmaydi. Bosh prokurorni lavozimga qo‘yishda Prezident va Senat ishtirok etadi.

Prokuratura
VazifalariQonunlar bajarilishi ustidan nazorat; Jinoyatlarga qarshi kurashda ishtirok; Sudda davlat ayblovchisi
VositalariProtest, taqdimnoma, qaror, ogohlantirish
TuzilishiMarkazlashgan, Bosh prokuror boshqaradi; Sud tizimiga kirmaydi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab turnirida nazoratchi qoidalar to‘g‘ri qo‘llanishini kuzatadi va e’tiroz bildira oladi; yakuniy qarorni esa hakamlar hay’ati chiqaradi. Prokuratura ham qonunlar bajarilishini kuzatadi (bu taqqoslash).

Kim ishlatadi

Xavfsizlik inspektori talablar bajarilishini tekshiradi, avtobus nazoratchisi chiptalarni tekshiradi, sport inspektori qoidalarga rioya qilinishini kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Eslab ko‘ring: yaqinda kimdir sizning qoidaga rioya qilganingizni tekshirdimi (chipta, imtihon, o‘yin)? U qaror chiqardimi yoki faqat kuzatib, boshqalarga xabar berdimi? Bir-ikki gapda yozing.

Namunalar
Korxona xodimlarga ish haqini qonunsiz to‘lamayapti: prokuror tekshirib, rahbarga taqdimnoma berishi mumkin.
Jinoyat ishi sudga kelganda prokuror ayblovni qo‘llab-quvvatlaydi, lekin hukmni sud chiqaradi.
Sinfda faoliyat

«Kim kim?»: ro‘yxat – hukm chiqaradi, ayblovni qo‘llab-quvvatlaydi, qonun ijrosini nazorat qiladi, himoya qiladi. Har bir ishni sudya, prokuror yoki advokatga moslab, jadval tuzing.

Mashq
1
Prokuratura nimani nazorat qiladi?
2
Prokuratura sud tizimiga kiradimi?
3
Nima uchun prokuror siyosiy partiya a’zosi bo‘la olmaydi?
4
Prokuror qonun buzilishini aniqlasa, qanday vositalardan foydalanishi mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHunarni o‘rgatishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →