Turkiya, Eron, Afg‘oniston va Pokiston

Eron Janubi-g‘arbiy Osiyoda, maydoni taxminan 1,65 mln km², aholisi taxminan 90 mln kishi, poytaxti — Tehron. U Kaspiy dengizi, Fors va Ummon qo‘ltiqlari orasida joylashgan, shu sababli janubiy va shimoliy yo‘llarni bog‘laydi. Eron teokratik respublika: davlat rahbari — Oliy rahbar (diniy yetakchi), prezident esa hukumatni boshqaradi. Relyefi tog‘ tizmalari (Elburs, Zagros) va ular orasidagi qurg‘oqchil botiqlardan iborat; Kaspiy bo‘yida nam iqlim va o‘rmonlar bor. Neft va gaz zaxiralari dunyoda eng kattalar qatorida, shuningdek mis va temir qazib olinadi. Aholining katta qismi shaharlarda yashaydi (taxminan 75 %), forslar ko‘pchilik, ozarbayjonlar, kurdlar, arablar va turkmanlar ham bor; gilam to‘qish va qora ikra mashhur. Afg‘oniston Janubiy, Markaziy va G‘arbiy Osiyo tutashgan joyda, okeanga chiqmaydi; maydoni taxminan 650 ming km², aholisi taxminan 40 mln kishi, poytaxti — Kobul. 2021-yildan beri hokimiyat Tolibon harakatining qo‘lida, ko‘pchilik davlatlar uni hali rasman tan olmagan. Mamlakatning katta qismi Hindukush tog‘laridan iborat, zilzilalar tez-tez bo‘ladi, ko‘mir, mis, temir kabi boyliklar kam o‘zlashtirilgan. Aholi tez ko‘payadi, shaharlarda to‘rtdan bir qismi yashaydi; pushtunlar, tojiklar, o‘zbeklar, xazorlar va boshqalar bor, iqtisodiyoti sust agrar bo‘lib, sug‘orma dehqonchilik va qorako‘l asosiy; sanoati kam, xalqaro yordamga muhtoj. Pokiston Janubiy Osiyoda, Arabiston dengiziga chiqadi; maydoni taxminan 800 ming km², aholisi taxminan 240 mln kishi — dunyoda eng ko‘p aholili beshta davlatdan biri; poytaxti — Islomobod, eng yirik shahri — Karachi. Mamlakat parlament respublikasi va federatsiya; Kashmir masalasida Hindiston bilan kelishmovchilik mavjud. Hind daryosi vodiysi dehqonchilik markazi: bug‘doy, sholi, paxta, shakarqamish. Sanoatda to‘qimachilik yetakchi, eksportda gazlama va kiyim muhim.