Darslar 29–30 · 2 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
30
Ma’lumotlarni tartiblash va saralash mavzularini takrorlash
Darslik: 127-bet
MaqsadTartiblash, filtrlash va formulalarni birlashtirib, o‘z ma’lumotlari bo‘yicha jadval tuzadi va undan xabardor tarzda foydalanadi.
Yangi so‘zlar
yosh formulasi · age formula: current year minus birth yearo‘rtacha ball · average score: the total of the marks divided by their countshaxsiy ma’lumot · personal data: facts about a person, such as name and birth date, that must be protectedketma-ket qadam · sequence of steps: table → formulas → sort → filter → copy
Tushuntirish
Takrorlash vazifalarida jadval odatda shu tartibda tayyorlanadi: sarlavhali jadval tuziladi va formatlanadi, formulalar bilan hisoblanadi (yosh = joriy yil – tug‘ilgan yil, o‘rtacha ball = yig‘indi : soni), so‘ng kerakli tartibda tartiblanadi va shart bo‘yicha filtrlanadi. Masalan, fanlar jadvaliga «guruh» ustuni qo‘shib, tabiiy fanlarga 1, ijtimoiy fanlarga 2 yozsak, avval guruh, so‘ng fan nomi bo‘yicha tartiblab, o‘rtacha balli 4 dan kam bo‘lmaganlarini filtrlab olamiz. Tartiblagandan so‘ng natija tekshiriladi: har bir satr o‘z ma’lumotlari bilan qolganmi, formulalar to‘g‘ri hisoblayaptimi. Sinfdoshlarning ismi, tug‘ilgan sanasi kabi shaxsiy ma’lumotlar bor jadvalni internetga ochiq joylamang va bulutli xizmatda ulashganda ruxsatni «faqat ko‘rish» qiling; o‘rgatish uchun to‘qima ma’lumot ishlatish ham mumkin.
Namunalar
Yosh: tug‘ilgan yil 2012, joriy yil 2026 bo‘lsa, formula =C2-B2 → 14. Joriy yilni alohida katakchaga yozsak, keyingi yili faqat shu katakchani o‘zgartirish yetadi.
Fanlar: Algebra 5, Tarix 4, Fizika 3, Adabiyot 4, Kimyo 2. «4 dan kam bo‘lmagan» filtri Algebra, Tarix va Adabiyotni qoldiradi (3 ta yozuv).
Sinfda faoliyat
«To‘qima sinf»: guruh to‘qima 6 o‘quvchidan iborat jadval tuzib, yosh ustunini hisoblaydi, tartiblaydi, filtrlaydi va nima uchun to‘qima ma’lumot xavfsizroq ekanini muhokama qiladi.
Mashq
1
Tug‘ilgan yili 2012, joriy yil 2026 bo‘lsa, yosh formulasi qancha beradi?
14
2
4, 5, 3 va 4 baholarining o‘rtachasi nechaga teng?
4
3
Fanlar bahosi 5, 4, 3, 4, 2. «4 dan kam bo‘lmagan» filtridan so‘ng nechta fan qoladi?
3
4
Nima uchun sinfdoshlar ismi va tug‘ilgan sanasi bor jadvalni ochiq internetga qo‘ymaslik kerak?
Begonalar bu ma’lumotdan zarar yetkazish yoki aldash uchun foydalanishi mumkin; shaxsiy ma’lumot himoyalanadi.