Elektr isitgichlar va xonadon tarmog‘i

Xonadon elektr ta’minotining namunaviy sxemasi kirishdagi avtomat o‘chirgich, elektr energiyasi hisoblagichi, himoyalovchi o‘chirish qurilmasi hamda xonalardagi rozetka va kalitlardan iborat. Montajdan oldin tok manbai qayerdaligi, iste’molchilar joyi va vazifasi, o‘tkazgichlar o‘tishi, kalit va rozetkalar o‘rni aniqlanadi, so‘ng prinsipial sxema chiziladi. Bir lampani ulashda tok manbasidan kalit, lampa patroni orqali o‘tib, manbaga qaytadi: kalit yopilsa lampa yonadi. Bir necha lampa parallel ulanadi: har biri bir xil kuchlanish oladi, shuning uchun biri o‘chsa, qolganlari yonishda davom etadi. Ikki yoki uch klavishli kalit bilan har bir lampani alohida yoqish mumkin. O‘tkazgich kesimi iste’molchi quvvatiga qarab tanlanadi: tok P : U formulasi bilan topiladi va quvvat qancha katta bo‘lsa, sim shuncha yo‘g‘on olinadi. Xonadonning haqiqiy elektr simini o‘tkazishni faqat malakali elektromontyor bajaradi, chunki bitta ishonchsiz ulanish yong‘in yoki odam jarohatiga olib keladi; hatto lampani almashtirish ham avval kalitni o‘chirib, ehtiyotkorlik bilan bajariladi. Maktabda montaj xonadon maketida, 12 V gacha past kuchlanishli manba (batareya) bilan, o‘qituvchi nazoratida o‘tkaziladi. Tarmoq rozetkasiga hech narsa tiqilmaydi, ho‘l qo‘l bilan kalit va rozetkaga tegilmaydi.