Shakldosh, qarama-qarshi ma’noli so‘zlardan foydalanish
Shakli bir xil, ma’nosi har xil so‘zlar shakldosh so‘zlar deyiladi. Masalan, «yosh» so‘zi yil hisobidagi yoshni ham, ko‘zdan oqqan yoshni ham bildiradi; «ot» so‘zi hayvonni, ismni va «otmoq» fe’lining buyruq shaklini anglatadi. Shakldosh so‘zning ma’nosi gapda oydinlashadi. Ma’nolari bir-biriga zid so‘zlar qarama-qarshi ma’noli so‘zlar sanaladi: issiq — sovuq, kelmoq — ketmoq. Shakldosh so‘zlar tuyuq, askiya, topishmoqlarda so‘z o‘yini uchun ishlatiladi, qarama-qarshi ma’noli so‘zlar esa fikrni ravshan va ta’sirli qiladi.
Afishada «ko‘z» so‘zi bir yerda tana a’zosini, boshqa yerda buloq ko‘zini bildirgan bo‘lishi mumkin; gapdagi qo‘shni so‘zlar ma’noni aniqlab beradi. Qarama-qarshi so‘zlar esa tavsifni yorqin qiladi.
Jumbog‘ va topishmoq tuzuvchilar shakldosh so‘zlardan o‘yin yaratadi, muallimlar nutqda ma’no aniqligini o‘rgatadi, reklama matnini yozuvchilar zid ma’noli so‘zlardan ta’sir kuchi uchun foydalanadi.
Bir so‘zning ikki xil ma’nosini ikki gap bilan yozing va do‘stingizdan qaysi gapda qaysi ma’no borligini aytishni so‘rang.
«Ikki ma’noli so‘z»: guruhlarga bo‘linib, «ot», «yosh», «o‘t» kabi so‘zlar bilan ikki xil ma’noli gaplar tuzing.