ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ot, sifat, son va ravish takrori

Darslar 7–8 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
8

Son va ravish so‘z turkumlari bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash

Darslik: 13-bet
MaqsadSon va ravish so‘z turkumlarini takrorlash: sonning ma’no turlari, tuzilishi va imlosi; ravishning ma’no turlari va yasalishi.
Yangi so‘zlar
son · numeralsanoq son · cardinal numbertartib son · ordinal numberravish · adverb
Tushuntirish

Son predmetning miqdori yoki tartibini bildiradi. Sanoq son nechta?, necha? so‘rog‘iga (besh, yigirma), tartib son nechanchi? so‘rog‘iga (beshinchi) javob bo‘ladi; tartib son -inchi yoki -nchi qo‘shimchasi bilan yasaladi. Sonlar tuzilishiga ko‘ra sodda (ming), qo‘shma (yigirma uch) va juft (ikki-uch) bo‘ladi. Dona, chama, jamlovchi va taqsim ma’nolari ham bor: beshta, o‘ntacha, beshovlon, ikkitadan. Ravish harakatning belgisini bildiradi va qanday?, qachon?, qayerda? kabi so‘roqlarga javob bo‘ladi. Ma’nosiga ko‘ra ravishlar holat (tez), payt (hozir), o‘rin (yuqorida), miqdor (juda) va boshqa turlarga bo‘linadi; -cha, -lab, -ona kabi qo‘shimchalar bilan yasaladi.

beshyigirmaSanoqbeshinchiTartibbeshta (dona)o‘ntacha (chama)beshovlon(jamlovchi)ikkitadan(taqsim)Boshqa ma’noturlariSon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Jismoniy tarbiya darsida o‘qituvchi «beshinchi qatorga o‘ting, ikkita to‘p oling, sekin yuring» deydi. Sonlar tartib va miqdorni, ravish esa harakat qanday bo‘lishini aniq ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Hakamlar va sport sharhlovchilari tartib raqamlari va miqdorni aytadi, bosmaxonada sahifalarni raqamlaydigan xodimlar sonlarni to‘g‘ri yozadi, o‘qituvchilar jadval tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinf jadvalidagi kunlardan birini tanlang va darslarni tartib sonlari bilan, har birining qanday o‘tishini ravish bilan yozing.

Namunalar
yettio‘zak+nchitartib son
Yettinchi sinf — tartib son; yetti o‘quvchi — sanoq son.
Kunlab, o‘zbekcha, mardona — ravishlar: -lab, -cha, -ona bilan yasalgan.
Sinfda faoliyat

«Sonlar zanjiri»: bir o‘quvchi sanoq son aytadi, keyingisi uning tartib sonini aytadi (uch — uchinchi).

Mashq
1
Sanoq son bilan tartib son o‘rtasidagi farq nima?
2
«O‘n» va «sakkiz» sonlaridan tartib son yasang.
3
«Tez», «kecha», «juda» ravishlarining ma’no turini ayting.
4
Nima uchun «yigirma uch» qo‘shma son hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQuyoshli qishloqqa yo‘lHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →