☰ Mundarija · Ona tili

Ot, sifat, son va ravish takrori

Darslar 7–8 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
8

Son va ravish so‘z turkumlari bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash

Darslik: 13-bet
MaqsadSon va ravish so‘z turkumlarini takrorlash: sonning ma’no turlari, tuzilishi va imlosi; ravishning ma’no turlari va yasalishi.
Yangi so‘zlar
son · numeralsanoq son · cardinal numbertartib son · ordinal numberravish · adverb
Tushuntirish

Son predmetning miqdori yoki tartibini bildiradi. Sanoq son nechta?, necha? so‘rog‘iga (besh, yigirma), tartib son nechanchi? so‘rog‘iga (beshinchi) javob bo‘ladi; tartib son -inchi yoki -nchi qo‘shimchasi bilan yasaladi. Sonlar tuzilishiga ko‘ra sodda (ming), qo‘shma (yigirma uch) va juft (ikki-uch) bo‘ladi. Dona, chama, jamlovchi va taqsim ma’nolari ham bor: beshta, o‘ntacha, beshovlon, ikkitadan. Ravish harakatning belgisini bildiradi va qanday?, qachon?, qayerda? kabi so‘roqlarga javob bo‘ladi. Ma’nosiga ko‘ra ravishlar holat (tez), payt (hozir), o‘rin (yuqorida), miqdor (juda) va boshqa turlarga bo‘linadi; -cha, -lab, -ona kabi qo‘shimchalar bilan yasaladi.

Namunalar
Yettinchi sinf — tartib son; yetti o‘quvchi — sanoq son.
Kunlab, o‘zbekcha, mardona — ravishlar: -lab, -cha, -ona bilan yasalgan.
Sinfda faoliyat

«Sonlar zanjiri»: bir o‘quvchi sanoq son aytadi, keyingisi uning tartib sonini aytadi (uch — uchinchi).

Mashq
1
Sanoq son bilan tartib son o‘rtasidagi farq nima?
2
«O‘n» va «sakkiz» sonlaridan tartib son yasang.
3
«Tez», «kecha», «juda» ravishlarining ma’no turini ayting.
4
Nima uchun «yigirma uch» qo‘shma son hisoblanadi?