Yassi chuvalchanglar tipi: so‘rg‘ichlilar va tasmasimon chuvalchanglar sinflari
So‘rg‘ichlilar va tasmasimon chuvalchanglar parazitlikka moslashgan: tanasi qalin kutikula bilan qoplangan, ikkinchisida hazm organlari yo‘q. Jigar qurti qoramol, qo‘y va boshqa sutemizuvchilarning jigari o‘t yo‘llarida yashaydi, og‘iz va qorin so‘rg‘ichlari bilan yopishib, o‘t suyuqligi va qonni so‘radi. Tuxumi suvda kiprikli lichinkaga aylanadi, u chuchuk suv shillig‘iga kiradi, keyin dumli lichinka suvga chiqib, o‘simlikka yopishib sista hosil qiladi; sistali o‘t yoki suvni ichgan hayvonda yana jigarga yetadi. Asosiy xo‘jayin – sutemizuvchi, oraliq xo‘jayin – suv shillig‘i. Qoramol tasmasimon chuvalchangi odam ingichka ichagida yashaydi, uzunligi 8–10 m, boshida to‘rtta so‘rg‘ich, tanasi ming taga yaqin bo‘g‘imdan iborat. Tuxumga to‘lgan bo‘g‘imlar axlat bilan chiqadi, qoramol tuxumni yem-xashak bilan yutadi, uning muskulida finna hosil bo‘ladi. Odam yaxshi pishmagan finnali go‘sht orqali kasallanadi: u asosiy, qoramol esa oraliq xo‘jayin. Ulardan saqlanish uchun go‘shtni yaxshi pishirish, ko‘kat va sabzavotni yuvish, qo‘l gigienasi kerak, kasallik gumon qilinsa vrachga borish lozim.
Cho‘ponning qo‘ylari yaxshi boqilsa ham oriq qoladi. Tuman veterinariya laboratoriyasi texnigi go‘ng namunasini mikroskopda ko‘rib, jigar qurti tuxumlarini topadi va veterinar butun suruvga to‘g‘ri davo belgilaydi. Parazitning hayot sikli bilan tanishlik texnikka nimani qidirishni aytib turadi.
Laborant namunalarda parazit tuxumlarini qidiradi, cho‘pon chorva mollarini veterinar maslahati bilan davolatadi, veterinar shifokor to‘g‘ri dorini tanlaydi.
Ikkita bir xil qog‘oz sochiqni ho‘llang. Birini yoyilgan holda qoldiring, ikkinchisini g‘ijimlab to‘p qiling va qaysi biri oldin qurishini taqqoslang. Tasmasimon chuvalchang uzun va yassi, shuning uchun tanasining butun sirti orqali oziqni so‘ra oladi.
| Asosiy xo‘jayin | Oraliq xo‘jayin | |
|---|---|---|
| Jigar qurti | sutemizuvchi | suv shillig‘i |
| Tasmasimon chuvalchang | odam | qoramol |
«Rivojlanish zanjiri» o‘yini: kartochkalarga tuxum, kiprikli lichinka, shilliq, dumli lichinka, sista, voyaga yetgan qurt yozib, to‘g‘ri tartibda joylashtiring. Xavfsizlik: ishdan so‘ng qo‘lni yuving; go‘sht va ko‘katni yeyishdan oldin yaxshi pishirish va yuvish haqida kattalarga eslating.