Chala o‘zgarish bilan rivojlanadigan hasharotlar
Chala o‘zgarish bilan rivojlanadigan hasharotlarga ninachilar, to‘g‘riqanotlilar, qandalalar, termitlar va boshqalar kiradi. Ninachilar eng qadimgi qanotli hasharotlardan: qanotlari taxlanmay yoyilib turadi, qorni ingichka, ko‘zlari yirik; lichinkasi suvda yashaydi. Voyaga yetgani va lichinkasi yirtqich: chivin va boshqa hasharotni qirib foyda keltiradi. To‘g‘riqanotlilar (chigirtka, temirchak, chirildoq) uzun ensiz oldingi va yelpig‘ichdek taxlanadigan orqa qanotli, kemiruvchi og‘iz organli, sakrovchi orqa oyoqli; tuxumini tuproqdagi ko‘zachaga qo‘yadi. Ular ochko‘z o‘txo‘rlar, chigirtka galasi ekinlarni yeb ketishi mumkin. Qandalalarning oldingi qanotining asosi qalin, uchi yupqa, shuning uchun yarim qattiqqanotlilar deyiladi; ko‘pi o‘simlik shirasini so‘radi (hasva donli ekinlarni zararlaydi), to‘shak qandalasi esa odam qonini so‘radi. Termitlar jamoa bo‘lib yashaydi: ona va erkak termit, ishchilar va qo‘riqchilar; ishchi termit «oq chumoli» deyilsa-da, chumoli emas. Yog‘och bilan oziqlanadi, binolardagi yog‘ochni yemirishi mumkin.
Dronlar yaratuvchi muhandislar ninachi qanotlari tuzilishini o‘rganadi: ninachi havoda to‘xtab turishi va orqaga uchishi mumkin. Shunga o‘xshash kichik uchuvchi qurilmalarni yaratish uchun ularning qanot harakati hisobga olinadi. Hasharot qanoti texnikaga g‘oya beradi.
Dron muhandisi ninachi qanoti harakatini o‘rganadi, o‘simlik himoyasi mutaxassisi chigirtka galasini kuzatadi, ekolog suv havzasi hasharotlarini baholaydi.
Ninachi yoki boshqa uchuvchi hasharotni xavfsiz masofadan ko‘rsangiz, qanotlari harakati va burilishlarini kuzatib, daftaringizga chizing.
Jadval to‘ldiring: ninachi – chigirtka – qandala – termit; ustunlar: qanotlari, oziqlanishi, foydasi/ziyoni. Xavfsizlik: hasharotlarni qo‘l bilan ushlamang, qandala, chigirtka va ninachilarga yaqinlashganda ularni qo‘rqitmang; uydagi to‘shak qandalasi izini ko‘rsangiz, kattalarga ayting.