☰ Mundarija · Texnologiya

Yog‘och turlari va duradgorlik dastgohi

Darslar 26–29 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
29

Duradgorlik dastgohi

Darslik: 50–51-betlar
MaqsadDuradgorlik dastgohining tuzilishi va ishlatish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
duradgorlik dastgohi · carpenter’s workbenchiskanja · vice (clamp)pona · wedgeish taxtasi · bench top
Tushuntirish

Duradgorlik dastgohining tuzilishi har xil bo‘lsa-da, hammasida yog‘och yoki metall asos va iskanjali yog‘och qopqoq bor. Stolning asosiy qismlari – bo‘ylama va ko‘ndalang tiskilar, ponalar o‘rnatish uchun teshiklar ochilgan ish taxtasi va asboblar qo‘yiladigan nov. Asboblar (dastarra, randa, iskana, bolg‘a) dastasi ishlovchiga qaratib joylanadi. Iskanjada vintli mexanizm bor: vint burab siquvchi taxtacha suriladi va detal mahkamlanadi yoki bo‘shatiladi. Dastgoh balandligi bo‘yga mos bo‘lishi kerak: yoningizda turib kaftlaringizni dastgoh ustiga qo‘yganda qaddingizni yoki qo‘llaringizni bukishga to‘g‘ri kelmasa, balandlik to‘g‘ri. Iskanjalarni haddan tashqari siqib bo‘lmaydi; ponalar uyalarga faqat to‘qmoq bilan o‘rnatiladi; dastgoh qopqog‘ini kesuvchi va zarb beruvchi asboblardan asrash kerak.

Namunalar
Dastgoh ustiga arra va randa dastalari o‘quvchiga qaratib qo‘yiladi, tig‘lari esa undan chetga.
Iskanjani juda siqish vintni egadi; shuning uchun detal mahkamlangach, yana burash shart emas.
Sinfda faoliyat

Balandlik sinovi: juft bo‘lib bir-biringizning dastgoh balandligini tekshiring: kaftlar ustida, tirsaklar bukilmasdan. Mos kelmasa, o‘qituvchi tagqo‘yilma (taxta)ni sozlaydi. Dastgoh qismlarini rasmda nomlang.

Mashq
1
Duradgorlik dastgohida detal qaysi qismlar yordamida qimirlamaydigan qilib qotiriladi?
2
Iskanja qanday ishlaydi?
3
Ponalar uyalarga nima bilan o‘rnatiladi?
4
Nega iskanjani haddan tashqari siqmaymiz?