☰ Mundarija · Texnologiya

Yog‘och turlari va duradgorlik dastgohi

Darslar 26–29 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
27

Mahalliy hududda o‘sadigan daraxtlar va ulardan olinadigan yog‘och turlarini o‘rganish

Darslik: 47-bet
MaqsadMahalliy daraxtlar va ulardan olinadigan yog‘och turlarini guruhlashni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
ignabargli · coniferousbargli · broadleavedtekstura · wood texture (grain pattern)juda qattiq yog‘och · very hard wood
Tushuntirish

Mamlakatimiz o‘rmonlarida daraxtning 100 dan ortiq turi o‘sadi. Barcha daraxtlar ikki guruhga bo‘linadi: ignabargli (qarag‘ay, tilog‘och, archa, qoraqarag‘ay) va bargli (eman, qoraqayin, qayin, tog‘terak). Har bir tur yog‘ochining o‘ziga xos guli, ya’ni teksturasi bo‘ladi. Ishlov berish qiyinligiga ko‘ra yog‘ochlar uchga bo‘linadi: yumshoq (tog‘terak, jo‘ka, qarag‘ay), qattiq (eman, qayin) va juda qattiq (oq akatsiya, qoraqayin). Yog‘ochni kesuvchi asboblar bilan yaxshi ishlash, yelim va mix bilan biriktirish mumkin, tashqi ko‘rinishi chiroyli. Kamchiliklari: namlikdan buziladi, quriganda qiyshayadi, tezroq qorayadi, ko‘zlari va qurt teshgan joylari nuqson hisoblanadi, ammo bezakli buyumlarda bu foydali bo‘lishi mumkin.

Namunalar
Qarag‘ay ignabargli, yumshoq yog‘ochli daraxtdir.
Oq akatsiya bargli va juda qattiq yog‘ochli daraxt.
Sinfda faoliyat

Daraxt tasnifi: sinf bog‘i yoki ko‘chadagi (kattalar hamrohligida) 5 ta daraxtni kuzatib, jadvalga yozing: nomi – bargi (igna yoki keng) – yog‘ochi (yumshoq/qattiq). Bog‘da faqat kuzatiladi; shoxlarni sindirib yoki kesib olinmaydi.

Mashq
1
Daraxtlar qaysi ikki guruhga bo‘linadi?
2
Tekstura nima?
3
Qattiqligiga ko‘ra yog‘ochlar necha guruhga bo‘linadi?
4
Nega qurt teshgan joy nuqson hisoblanadi?