ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Bolg‘a, jilvir, stanok va mashina detallari

Darslar 9–12 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
11

Metallga ishlov berish stanoklari va ularning tuzilishi haqida tushuncha

Darslik: 19–21-betlar
MaqsadMetallga ishlov berish stanoklari va ularning himoya moslamalarini bilish.
Yangi so‘zlar
stanok · machine toolfrezalash stanogi · milling machineparmalash stanogi · drilling machinehimoya ekrani · safety screen
Tushuntirish

Maktab ustaxonalarida vertikal va gorizontal yuzalarga ishlov berishda gorizontal-frezalash stanogi qo‘llanadi; uning stoli ko‘ndalang va vertikal yo‘nalishda harakatlana oladi. Stanok himoya moslamalari bilan jihozlangan: qirindi sachrashidan himoyalovchi ekran tushirilmasa, stanok ishga tushmaydi. Parmalash stanogida detallar teshiladi; unda asos, ish stoli, patron, shpindel babkasi, elektr dvigatel, ishga tushirish va to‘xtatish tugmalari bor. Yirik zavodlarda parmalash raqamli dasturli stanoklar va sanoat robotlarida bajariladi, ularda yuqori malakali sozlovchilar ishlaydi. Stanokni faqat tayyorgarlik ko‘rgan usta yoki o‘qituvchi ishga tushiradi: o‘quvchi uni o‘zi yoqmaydi.

!Xavfsizlik
Himoya ekrani tushirilmaguncha stanok ishlamaydi; stanokni o‘zing yoqma.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Velosiped zanjiri ustiga ko‘pincha himoya qopqog‘i qo‘yiladi, chunki aylanuvchi qism kiyim yoki ipga ilashib qolishi mumkin. Qopqoq ishlayotgan qismga yaqinlashishdan saqlaydi.

Kim ishlatadi

Stanokchi, mexanik va haydovchi aylanuvchi qismlarni berkituvchi to‘siqlar ishlaydigan joyda ishlatiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Velosiped, avtobus yoki mashina rasmiga qarab, berkitilgan harakatlanuvchi qismlarni toping; ishlab turgan qismga qo‘l tegizmang.

Namunalar
Himoya ekrani ko‘tarilgan bo‘lsa, frezalash stanogi ishga tushmaydi – bu qirindidan ko‘zni saqlaydi.
Parmalash stanogida zagotovka tiskiga mahkam qisiladi; uni qo‘lda ushlab teshish taqiqlanadi.
Sinfda faoliyat

Stanoklar xaritasi: o‘quvchilar ikki ustunli jadval chizadi (stanok – vazifasi: frezalash – shakldor yuza; parmalash – teshik). O‘qituvchi stanoklarni ishlamayotgan holda ko‘rsatadi. Stanokka yaqinlashish yoki tegish faqat o‘qituvchi ruxsati va nazoratida; tugmalarga tegmang.

Mashq
1
Parmalash stanogida nima qilinadi?
2
Frezalash stanogining stoli qanday harakatlanadi?
3
Himoya ekrani qanday vazifa bajaradi?
4
Nima uchun o‘quvchi stanokni o‘zi yoqmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEski velosiped uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →