ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Kartoshka, g‘alla, poliz va o‘g‘itlar

Darslar 96–99 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
98

Poliz ekinlari yetishtirish texnologiyasi va jarayoni

Darslik: 200-bet
MaqsadPoliz ekinlari (tarvuz, qovun, oshqovoq) va ularni yetishtirish xususiyatlarini bilish.
Yangi so‘zlar
poliz · melon fieldo‘q ildiz · taprootshinni · shinni (boiled melon/watermelon syrup)chimzor · sod (virgin grassy land)
Tushuntirish

Poliz ekinlariga qovun, tarvuz va oshqovoq kiradi. Tarvuz va qovunni yangi holda ham, qayta ishlab ham iste’mol qilinadi: shinni, qovunqoqi, tuzlangan tarvuz. Tarvuz tarkibida 10–12 foiz quruq modda, 6–11 foiz shakar, A, B1, B2, PP vitaminlari, temir va kalsiy tuzlari, kaliy, magniy bor. Barglari oddiy, 8–23 sm, kulrang-yashil; o‘q ildizi tuproqqa 1–2 metr va undan chuqur tushadi. Urug‘i tez unadi: sharoit qulay bo‘lsa 3–4 kunda una boshlaydi, ekilgandan 8–10 kunda maysasi chiqadi. Poliz ekinlarini bir paykalda uzluksiz ekish kasallikni kuchaytirib, hosilni keskin kamaytiradi, shuning uchun almashlab ekiladi; eng yaxshisi – chimzor yer, karam va sabzi o‘rniga, makkajo‘xori va sholi o‘rnida ham yaxshi o‘sadi. Yengil qumoqli yerlar qulay. Poliz ekinlari bir yillik o‘simlik. Xavfsizlik: poliz yeyishdan oldin yuving va kattalar kesishi bilan kesing; pishmagan yoki ochiq qoldirilgan bo‘lagini yemang.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yoz bozorida xaridor qovunni qo‘lida ushlab ko‘radi, hidlaydi va rangiga qaraydi. Mevaning pishganini shu belgilar bilan aniqlaydi.

Kim ishlatadi

Bog‘bon, sotuvchi va dehqon mevaning pishganini belgilariga qarab aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qovun yoki tarvuzning pishganini qanday bilishlarini kattalar yoki sinfdoshlardan so‘rab, ikki javobni solishtiring.

Namunalar
8–10 kunda maysa chiqadi: 5 aprelda ekilsa, taxminan 13–15 aprelda ko‘rinadi.
Tarvuzning 11 foizi shakar bo‘lsa, 2 kg tarvuzda 0,11 × 2000 = 220 g shakar bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat

Qiyoslash: tarvuz, qovun va oshqovoq rasmini chizib, yonida 2 ta xususiyatni (rangi, uzunlik/yumaloqligi) yozing. Mevani kattalar kessin.

Mashq
1
Poliz ekinlariga qaysilar kiradi?
2
Tarvuz urug‘i necha kunda una boshlaydi?
3
Nega poliz ekinlarini bir joyga uzluksiz ekmaydilar?
4
Poliz ekinlarini har yili qaytadan ekish kerakmi? Nega?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKompost uyumi uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →