ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Kartoshka, g‘alla, poliz va o‘g‘itlar

Darslar 96–99 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
97

G‘alla yetishtirish texnologiyasi va jarayoni

Darslik: 199-bet
MaqsadBug‘doy (g‘alla) tuzilishi va yetishtirish talablarini bilish.
Yangi so‘zlar
g‘alla · grain (cereal)boshoq · ear (spike)gumus · humuskuzgi bug‘doy · winter wheat
Tushuntirish

G‘alla ekinlari muhim oziq-ovqat ekini: ulardan tayyorlangan mahsulotlar mazali, to‘yimli, yaxshi hazm bo‘ladi, ular B1, B2, PP vitaminlari, kalsiy, temir va fosforga boy. Bug‘doy ildizi popuksimon, poyasi silindrsimon, tik va bo‘g‘imlarga bo‘lingan; barglari ikki qator joylashgan, gullari mayda bo‘lib, boshoqchalarga, ular esa murakkab boshoqqa yig‘ilgan. Kuzgi bug‘doy kuzda ekiladi, qishki sovuqqa chidamli bo‘lib, keyingi yilning yozida o‘riladi. Donning unishi uchun harorat 1–2 °C, maysalashi uchun kamida 4–5 °C kerak. Donli ekinlar tuzli tuproqda yaxshi hosil bermaydi, bug‘doy ekiladigan maydonda gumus 2–2,5 foizdan kam bo‘lmasligi kerak. Sug‘oriladigan yerda kuzgi bug‘doyning asosiy o‘tmishdoshi g‘o‘za: g‘o‘zadan keyin tuproqda qolgan mineral o‘g‘itni bug‘doy yaxshi o‘zlashtiradi. Non – kundalik eng asosiy ovqat, shuning uchun uni isrof qilmang. Omborxona va don chiqitida mayda chang bo‘ladi: unda ishlaganda niqob taqing va kattalar bilan ishlang.

Maydon: 4 m × 3 m

4 qator × 10 tup = 40 ta o‘simlik

Zich ekilsa, o‘simliklar bir-biriga halaqit beradi; juda siyrak ekilsa, yer isrof bo‘ladi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Non, makaron va bo‘tqa kabi mahsulotlar don o‘simligidan olinadigan unga asoslanadi. Bir boshoq ko‘p dona beradi, shu sabab u oziq-ovqat uchun juda muhim.

Kim ishlatadi

Dehqon, novvoy va tegirmonchi don bilan ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi safar non yeganingizda, dalaning o‘zidan dasturxongacha bo‘lgan bosqichlarni o‘ylab, tartib bilan ayting.

Namunalar
Bug‘doy maydonida gumus 2 foizdan kam bo‘lmasligi kerak; 1,5 foiz bo‘lsa, yetarli emas.
Don 1–2 °C da unadi, lekin maysa 4–5 °C dan boshlab chiqadi.
Sinfda faoliyat

Bug‘doy donini yaqindan ko‘rish: bir boshoq yoki bir hovuch bug‘doyni kattalar yordamida kattalashtiruvchi oyna bilan ko‘ring va boshoqchalarni sanang. Mayda changga e’tibor: ko‘zga tegizmang.

Mashq
1
Bug‘doy ildizini lavlagi ildizidan qanday farqlaysiz?
2
Donning unishi uchun qancha harorat kerak?
3
Kuzgi bug‘doyning asosiy o‘tmishdoshi qaysi?
4
Nega g‘alla ekinlari tuzli tuproqda yaxshi hosil bermaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKompost uyumi uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →