☰ Mundarija · Texnologiya

Fartuk va qalpoqcha: chizma va bichish

Darslar 73–76 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
76

Yaxlit bichiqli fartukni bichish

Darslik: 165–166-betlar
MaqsadKo‘krakpech qismi yaxlit fartukni bichish tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
buklov · fold linebo‘ylama ip · grain (lengthwise thread)cho‘ntak · pocketdetal · piece (part)
Tushuntirish

Fartuk andazasi bukilgan gazlamaga bo‘ylama ip yo‘nalishi va chok haqini hisobga olib joylashtiriladi hamda to‘g‘nag‘ich bilan mahkamlanadi. Atrofi bo‘r bilan chiziladi, so‘ng etak, yon va ko‘krakpech choklari uchun chok haqi qoldirib chiziladi. Cho‘ntak andazasi ham gazlamaga qo‘yilib, chok haqi bilan chiziladi. Qirqishdan oldin bo‘ylama ip, gullar va chok haqining to‘g‘ri tushganini tekshirish kerak; shundan so‘ng chizilgan chiziq bo‘yicha qirqiladi. Andaza bichiqdan ajratilgach, to‘g‘nag‘ichlar ikki qavat gazlamaga qadab qo‘yiladi, shunda qatlamlar siljimaydi. Natijada fartukning 1 ta asosiy qismi va 2 ta cho‘ntagi hosil bo‘ladi. Qaychini yopiq holda, sopi tomonidan uzating va to‘g‘nag‘ichlarni yostiqchada saqlang.

Namunalar
Fartuk 1 asosiy va 2 cho‘ntak detalidan iborat: jami 3 detal.
Gul chiziqlari yuqoriga qarasa, andazani ham yuqoriga qaratib qo‘yamiz, shunda gul teskari ketmaydi.
Sinfda faoliyat

Qog‘oz andaza o‘yini: qog‘ozdan fartuk andazasini qirqib (qaychini kattalar nazoratida ishlating), 90 sm eniga mos qog‘oz varag‘iga eng tejamkor joylashtirishni sinab ko‘ring.

Mashq
1
Fartuk bichilganda nechta detal hosil bo‘ladi?
2
Andaza gazlamaga qaysi ip yo‘nalishida qo‘yiladi?
3
Nima uchun bichishdan avval andazani tekshirib olamiz?
4
To‘g‘nag‘ich qadashdan maqsad nima?