☰ Mundarija · Texnologiya

Fartuk va qalpoqcha: chizma va bichish

Darslar 73–76 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
74

Fartuk va qalpoqchani modellashtirish va andazasini tayyorlash

Darslik: 161-bet
MaqsadModellashtirish, andazani bichishga tayyorlash va fartuk uchun gazlama tanlashni bilish.
Yangi so‘zlar
modellashtirish · modelling (changing a design)asos chizma · base drawingapplikatsiya · appliquéchok haqi · seam allowance
Tushuntirish

Asos chizmasi – o‘lchovlar va formulalar bilan chizilgan chizma. Unga chiziq qo‘shib yoki olib tashlab, qismlar shaklini o‘zgartirish modellashtirish deyiladi. Qismlar shaklini o‘zgartirmasdan ham modellashtirish mumkin: jiyak, to‘r, kashta, quroq yoki applikatsiya bilan bezash orqali bir xil andazadan har xil fartuklar chiqadi. Fartuk va qalpoqcha uchun ochiq rangli sidirg‘a yoki mayda gulli paxta, zig‘ir gazlama tanlanadi, chunki u oson yuviladi va yaxshi dazmollanadi. Andaza bichishga tayyorlanganda unga kiyim nomi, o‘lcham, detallar soni, bo‘ylama ip yo‘nalishi va chok haqi miqdori yoziladi. Gazlama eni 40 sm dan 2,80 m gacha bo‘lgani uchun sarf hisoblashda uning eni e’tiborga olinadi.

Namunalar
Andazaga yoziladi: «Fartuk, 38-o‘lcham, asosiy qism – 1 dona, yon qirqimda chok haqi 1 sm».
Cho‘ntak etagini doira shaklida qilish – chiziqni o‘zgartirish, ya’ni modellashtirish.
Sinfda faoliyat

Eskiz: bir xil fartuk asosini 3 xil bezakda (to‘r, applikatsiya, quroq) rangli qalamda chizib ko‘rsating. Qaysi biri sizga yoqishini asoslang.

Mashq
1
Modellashtirish nima?
2
Andazaga qanday ma’lumotlar yoziladi?
3
Fartuk uchun qanday gazlama qulay?
4
Nega gazlama sarfini hisoblashda uning eni olinadi?