☰ Mundarija · Texnologiya

Ichimliklar, yaxna taomlar, buterbrod va quymoq

Darslar 62–65 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
63

Amaliy mashg‘ulot: sabzavotlardan yaxna taomlar tayyorlash

Darslik: 121–122-betlar
MaqsadSabzavotli yaxna taomlar va tamaddilarni tayyorlash hamda gigiyena talablarini bilish.
Yangi so‘zlar
yaxna taom · cold dishtamaddi · snack (appetiser)vinegret · vinaigrette saladgarnir · side dish (garnish)
Tushuntirish

Yaxna taom va tamaddilar ovqatning yengil turi bo‘lib, asosan yangi sabzavotlardan tayyorlangani uchun vitaminlar, mineral tuzlar va organik kislotalarga boy. Ular ishtahani ochadi, ovqat hazm qilishga yordam beradi. Faqat asosiy masalliqdan iborat, garnir bilan yoki garnirsiz beriladigan taomlar yaxna tamaddilar deyiladi. Dasturxonga tortishda yuzasi ko‘kat, salat bargi yoki sabzavotdan shakllar bilan bezatiladi. Yaxna taomlarga dasturxonga tortishdan oldin issiqlik ishlovi berilmaydi, shuning uchun sanitariya-gigiyena qoidalariga qat’iy amal qilinadi: qo‘l va asboblar toza, sabzavotlar yaxshilab yuvilgan, xom va pishgan mahsulotlar uchun alohida taxta. Tortish harorati 10–12 °C. Vinegretda pishirilgan lavlagi, kartoshka, sabzi, tuzlangan bodring va karam, ko‘k piyoz va o‘simlik moyi bo‘ladi: sabzavotlar mayda kub shaklida to‘g‘raladi, lavlagi oxirida qo‘shiladi (boshqa sabzavotlar rangi bo‘yalmasligi uchun). Pishirilgan sabzavotlarni qaynatish, archish va to‘g‘rashda pichoq va issiq suvdan ehtiyot bo‘ling; yordamchi bo‘lib kattalar nazorati ostida ishlang.

Namunalar
Vinegretda lavlagi oxirida qo‘shiladi, shunda sabzi va kartoshka qizarib ketmaydi.
Salat 10–12 °C da tortiladi, shuning uchun u sovutgichdan olib, tez tortiladi.
Sinfda faoliyat

Yaxna taom kartochkasi: 3 ta salatni (vinegret, karamli, bodring-pomidor) tanlab, har biri uchun masalliq ro‘yxati, to‘g‘rash shakli va tortish haroratini yozing. Pishirish va to‘g‘rash kattalar bilan.

Mashq
1
Yaxna taomlar tarkibi nimaga boy?
2
Tortish harorati qancha?
3
Vinegretda lavlagi qachon qo‘shiladi?
4
Nega yaxna taomlarda gigiyena ayniqsa muhim?