☰ Mundarija · Texnologiya

Stanok, birikmalar va pardozlash

Darslar 38–41 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
39

Duradgorlik buyumlari detallarini tayyorlash

Darslik: 75–76-betlar
MaqsadOddiy duradgorlik buyumi detallarini chizma bo‘yicha tayyorlash ketma-ketligini bilish.
Yangi so‘zlar
chizma · drawingsabzavot to‘g‘rash taxtasi · vegetable chopping boardburama mix · wood screwketma-ketlik · sequence
Tushuntirish

Yog‘ochdan oshxona, mehmonxona va yotoqxonada ishlatiladigan turli buyumlar yasaladi. Buyum tayyorlashdan oldin uning vazifasiga qarab yog‘och turi tanlanadi: yog‘ochning qattiqligi va foydalanishdagi ta’sirlarga chidamliligi hisobga olinadi. Masalan, sabzavot to‘g‘rash taxtasi odatda o‘rtacha qattiqlikdagi yog‘ochdan yasaladi. Ish tartibi: chizma chiziladi yoki o‘qiladi, yog‘och tanlanadi, o‘lchash va rejalash bajariladi, arralanadi, randalanadi, kerak bo‘lsa parmalanadi, egovlanadi, jilvirlab silliqlanadi va qismlar biriktiriladi (oyoqchalar oddiy yoki burama mix bilan yoki o‘yiq usulida). Taxtani turli naqshlar bilan bezash mumkin. Osib qo‘yiladigan taxtachalarning orqa tomoni bezatilib, devordagi qoziqqa ilib qo‘yiladi. Murakkab operatsiyalarda o‘qituvchidan yordam so‘raladi; parmalash va arralash faqat o‘qituvchi nazoratida bajariladi.

Namunalar
Taxta uzunligi 300 mm, eni 200 mm bo‘lsa, yuzasi 300 × 200 = 60000 mm², ya’ni 600 sm².
Chizmada hamma o‘lchamlar mm da berilgan; rejalashdan oldin birliklar tekshiriladi.
Sinfda faoliyat

Chizma o‘qish: o‘qituvchi oddiy taxtacha chizmasini beradi; juftlik uzunlik, en, qalinlik, teshik o‘rnini aniqlab, ish tartibini 8 qadamda yozadi. Haqiqiy asbob ishlatilmaydi.

Mashq
1
Buyum uchun yog‘och nimaga qarab tanlanadi?
2
Ish tartibining kamida 5 bosqichini ayting.
3
Taxta 400 mm × 250 mm bo‘lsa, yuzi necha sm²?
4
Nima uchun jilvirlash oxirida bajariladi?