☰ Mundarija · Texnologiya

Stanok, birikmalar va pardozlash

Darslar 38–41 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
41

Duradgorlik buyumlarining sirtini pardozlash, detallarni konstruksiyalash va qoplamalar yopishtirish

Darslik: 80–82-betlar
MaqsadYog‘och buyumni pardozlash usullari, faner va qoplamalarni bilish.
Yangi so‘zlar
shpon · veneerfaner · plywoodlok · varnishpardozlash · finishing
Tushuntirish

G‘o‘la yog‘ochdan yupqa qatlam shaklida shilib olingan list shpon deyiladi (qalinligi 0,3 mm dan ortiq). Shponlarni tolalari o‘zaro perpendikulyar qilib ustma-ust yopishtirishdan faner hosil bo‘ladi; yelimlangan fanerda 3 dan 15 tagacha toq sonli shpon bo‘ladi. Faner taxtadan kam tob tashlaydi, kam yoriladi, oson egiladi va tashish qulay. Pardozlash – ishning so‘nggi jarayoni: buyum chiroyli qilinadi, namlikka chidamliligi oshiriladi, hasharotlardan himoyalanadi. Turlari: jilvirlash, guldor qilish, kuydirish, rang surtish, loklash va bo‘yash. Loklash bir necha qatlam lok surtishdan iborat; spirtli, moyli va nitroloklar ishlatiladi, cho‘tka yoki tampon bilan surtiladi. Moybo‘yoq namga chidamli qatlam beradi, lekin sekin (taxminan 24 soat) quriydi. Lok va bo‘yoq zaharli va yonuvchan: ular bilan faqat kattalar nazoratida, shamollatiladigan xonada, qo‘lqop va maxsus kiyimda ishlanadi, moyli lattalar ustaxonada qoldirilmaydi, ular yong‘in chiqarishi mumkin.

Namunalar
5 qatlamli faner: qatlamlar soni toq, tolalari navbatma-navbat ko‘ndalang joylashgan.
Loklangan stol namdan kam zararlanadi va artib tozalash oson.
Sinfda faoliyat

Faner modeli: 3 ta karton (yoki qog‘oz) tasmani tolalari (chiziqlari) o‘zaro perpendikulyar qilib yelimlang. Uni oddiy bir tasma bilan solishtiring: qaysi biri bukilishga kuchliroq? Yelim bilan ishlash qo‘lni yuvish bilan tugallanadi.

Mashq
1
Shpon nima?
2
Faner qanday hosil qilinadi?
3
Pardozlashning 3 turini ayting.
4
Nima uchun loklash shamollatiladigan xonada bajariladi?