ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Stanok, birikmalar va pardozlash

Darslar 38–41 · 4 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
40

Duradgorlik birikmalari to‘g‘risida ma’lumotlar

Darslik: 77–79-betlar
MaqsadDuradgorlik birikmalari turlarini bilish.
Yangi so‘zlar
birikma · jointtirnoq · tenon (finger)dasta bet · butt jointqaldirg‘och quyruq · dovetail
Tushuntirish

Duradgorlik birikmalari detallarni bir-biriga biriktirish usullaridir. Birikma buyum materialiga, qanday maqsadda ishlatilishiga va undan qanday sifat kutilishiga qarab oddiy yoki murakkab bo‘ladi. Asosiy usullar: «dasta bet» bog‘lash, to‘g‘ri tirnoqli birikmalar (bir tirnoqli yoki ko‘p tirnoqli), porsi usulida bog‘lash, zakrovli, chokli va «qaldirg‘och quyruq»li tirnoqli birikmalar. «Dasta bet» eng oddiy usul: u binokorlikda, issiqxona yog‘och qismlarida, oddiy qoplama ramkalarda ishlatiladi; detallar burchak (L) yoki T shaklida mix, burama mix, bolt yoki changak bilan qotiriladi. Birikmalar ajraladigan va ajralmaydigan turlarga bo‘linadi. Mustahkam birikma uchun mix, cho‘p mix, burama mix, burchakli ustqurma, kiritma plastinka, bolt-gayka ishlatiladi. Burama mixlar eshik-derazaning oshiq-moshiqlarini o‘rnatishda qo‘llanadi va oddiy mixdan puxta birikma beradi. Yog‘och mixlar yo‘g‘onligi 3–12 mm bo‘lib, parmalangan teshikka yelimlab qoqiladi.

mixcho‘p mixburama mixbolt-gaykaMahkamlagichlar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki qo‘l barmoqlarini bir-biriga kiritib qisganingizda, ular birga tegib turgandagidan ko‘ra mahkam bo‘ladi. Mebel qismlari ham shunday kirishtirilib ulanadi.

Kim ishlatadi

Duradgor, uy quruvchi va mebel yig‘uvchi qismlarni mahkam biriktiradigan usulni tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Quti, tokcha yoki ramka burchagiga qarab, qismlari qanday tutashganini ayting: uchma-uch yoki bir-biriga kirib turibdimi?

Namunalar
Issiqxona yog‘och ramkasi «dasta bet» bilan mixlab biriktiriladi: tez va oson.
Eshik oshig‘i burama mix bilan o‘rnatiladi, chunki oddiy mix yengil bo‘shab ketadi.
Sinfda faoliyat

Birikma modellari: karton tasmalardan burchak (L) va T shaklidagi dasta bet birikmalar maketini yopishtiring (yelim va lenta, o‘tkir asbobsiz). Qaysi birikma kuchliroq? Karton tasmani ochishga urinib sinab, xulosa yozing.

Mashq
1
Duradgorlik birikmalariga misollar keltiring.
2
«Dasta bet» birikma qayerda ishlatiladi?
3
Burama mix oddiy mixdan nimasi bilan afzal?
4
Nima uchun yog‘och mixlar yelimlab qoqiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li kuni uchun stendHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →