ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Kashfiyotlar tarixi; kosmosni o‘zlashtirish

Darslar 59–60 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
60

Kosmosni o‘zlashtirish tarixi

Darslik: 2-qism, 111–113-betlar
MaqsadKosmosni o‘zlashtirish tarixini: birinchi sun’iy yo‘ldosh (1957), Yuriy Gagarin (1961), Oyga qadam (1969), kosmik stansiyalar va kosmonavtlar mashqini bilish.
Yangi so‘zlar
kosmonavt · astronaut (cosmonaut)sun’iy yo‘ldosh · artificial satelliteraketa · rocketkosmik stansiya · space station
Tushuntirish

Qadimda ko‘p xalqlar Yerni yassi deb o‘ylagan. 1543-yilda polshalik olim Nikolay Kopernik Yer va boshqa sayyoralar Quyosh atrofida aylanishini kitobida yozib, dunyo haqidagi tasavvurni o‘zgartirdi. 1957-yilda Yer atrofida aylangan birinchi sun’iy yo‘ldosh uchirildi. 1961-yil 12-aprelda Yuriy Gagarin kosmosga uchgan birinchi inson bo‘ldi; u Yerni bir marta aylanib chiqdi. 1969-yilda amerikalik astronavtlar Oyga qadam qo‘ydi. Keyinchalik orbitada kosmik stansiyalar ishladi; hozir Xalqaro kosmik stansiyada turli davlat kosmonavtlari ishlaydi va tajribalar o‘tkazadi. Raketa kosmosga chiqish uchun tortishish kuchini yengishi kerak, shuning uchun u kuchli dvigatelga ega. Kosmonavtlar og‘irlik sezilmaydigan sharoitga mashq qiladi, sog‘lom bo‘lishi va ko‘p narsani bilishi kerak. Kosmik apparatlar Mars va boshqa sayyoralarga ham yuborilgan. Kosmosga chiqish — butun dunyo olimlarining birgalikdagi mehnati.

1957birinchi yo‘ldosh1961Gagarin1969Oyga qo‘nish
1.2.3.4.

0 / 4 — keyingisini tanlang

🛰️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Televizordagi ob-havo suratlari Yer atrofida aylanadigan sun’iy yo‘ldoshdan keladi. Yo‘ldosh yuqoridan Yerni ko‘radi.

Kim ishlatadi

Muhandislar, ob-havo olimlari

Bugun sinab ko‘ring

Tomdagi yumaloq antennani ko‘rsangiz, qaysi tomonga qaraganini ayting.

Namunalar
Gagarin — 1961, birinchi sun’iy yo‘ldosh — 1957, Oyga qadam — 1969.
Sinfda faoliyat

Qog‘oz raketani yasang: bir varaq qog‘ozni naycha qilib, uchini yoping va uni pufak yordamida (kattalar nazoratida) yuboring. Qanday kuch uni itarayotganini tushuntiring. Uchli narsalarni ishlatmang.

Mashq
1
Kosmosga birinchi uchgan inson kim?
2
Birinchi sun’iy yo‘ldosh qachon uchirilgan?
3
Raketa nimani yengishi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMomaqaldiroq nega keyin eshitiladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →