ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Elastiklik kuchi; takrorlash

Darslar 55–56 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
56

O‘zingizni tekshiring: fizik hodisalar

Darslik: 2-qism, 98–99-betlar
Maqsad«Fizik hodisalar va kuchlar» bo‘limini takrorlash: hodisa turlari, harakat, tezlik, og‘irlik, ishqalanish va elastiklik kuchi.
Yangi so‘zlar
kuch · forcetezlik · speedishqalanish · frictionelastiklik · elasticity
Tushuntirish

Takrorlaymiz. Fizik hodisada modda o‘zgarmaydi: bular mexanik, issiqlik, yorug‘lik, tovush, elektr va magnit hodisalaridir. Tezlik — vaqt birligida o‘tilgan yo‘l: yo‘l = tezlik × vaqt. Kuch jismni harakatga keltiradi, to‘xtatadi yoki shaklini o‘zgartiradi, nyutonda o‘lchanadi. Uch asosiy kuch: og‘irlik kuchi — Yer jismni pastga tortadi; ishqalanish kuchi — tegib sirpanishga to‘sqinlik qiladi; elastiklik kuchi — cho‘zilgan yoki siqilgan jismni asl shakliga qaytaradi. Massa kilogrammda, kuch nyutonda o‘lchanadi — bular turli kattaliklar.

KuchNima qiladi
Og‘irlik kuchijismni pastga tortadi
Ishqalanishsirpanishga to‘sqinlik qiladi
Elastiklik kuchicho‘zilgan jismni shakliga qaytaradi
Kuch jismni harakatga keltirishimumkin.1 / 4

Qaysi guruhga kiradi?

⚽ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Futbol o‘yinidan keyin murabbiy jamoa bilan har bir harakatni ko‘rib chiqadi. Orqaga qarash keyingi o‘yinni yaxshilaydi.

Kim ishlatadi

Murabbiylar, jamoa sardorlari

Bugun sinab ko‘ring

Eshikni itarsangiz yoki sumkani ko‘tarsangiz, itardingizmi yoki tortdingizmi, ayting.

Namunalar
og‘irlikqarshilik
Parashyutchi: og‘irlik pastga tortadi, havo qarshiligi sekinlashtiradi.
Sinfda faoliyat

Bir o‘yin: har bir kuch (og‘irlik, ishqalanish, elastiklik) uchun kundalik hayotdan bittadan misol sahnalashtiring, sinfdoshlaringiz qaysi kuch ekanini topsin.

Mashq
1
Uch asosiy kuchni ayting.
2
Tezlik 20 km/soat, vaqt 3 soat. Yo‘l qancha?
3
Massa va kuch qaysi birliklarda o‘lchanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBuvining sovuq ko‘zasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →