ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Og‘irlik va ishqalanish kuchi

Darslar 53–54 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
54

Ishqalanish kuchi

Darslik: 2-qism, 90–93-betlar
MaqsadIshqalanish kuchini, uning foydasi va zararini, ishqalanishni kuchaytirish va kamaytirish yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
ishqalanish · frictionsilliq · smoothg‘adir-budur · roughmoy · grease (oil)
Tushuntirish

Ikki jism bir-biriga tegib sirpanganda yoki sirpanmoqchi bo‘lganda paydo bo‘ladigan va harakatga to‘sqinlik qiladigan kuch ishqalanish kuchi deyiladi. Sirt qancha g‘adir-budur bo‘lsa, ishqalanish shuncha kuchli. Ishqalanish foydali: u tufayli biz yo‘lda sirpanmay yuramiz, avtomobil g‘ildiragi yo‘lda ushlaydi, gugurt yonadi, tormoz mashinani to‘xtatadi. Muzda ishqalanish kam, shuning uchun sirpanchiq; qish kunlari yo‘lga qum sepiladi. Ishqalanish zararli ham: mashina qismlari ishqalanib, isiydi va yeyiladi. Uni kamaytirish uchun qismlarga moy suriladi, shariklar qo‘yiladi, sirt silliqlanadi. Qo‘llarni ishqalab isitish ham ishqalanishdan.

yurish, shina,gugurt, tormozFoydalidetallar qiziydiva yeyiladiZararlimoylash,podshipnik,silliqlashKamaytirishyo‘lga qumsepishOshirishIshqalanish
yurish imkonini beradi1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

👟 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Poyabzal tagidagi rasm yerga yaxshi yopishishga yordam beradi. Shuning uchun sirpanmaymiz.

Kim ishlatadi

Sportchilar, muhandislar

Bugun sinab ko‘ring

Poyabzalingiz tagiga qarab, undagi egatlar shaklini toping.

Namunalar
tortishishqalanish
Qalin gilamda quti qiyin siljiydi — ishqalanish katta; muzda oson siljiydi — kichik.
Sinfda faoliyat

Bir kitobni stol, mato va qog‘oz ustida bir xil kuch bilan sirpantiring (oddiy ip bilan tortib). Qaysi sirtda siljitish qiyin? Natijani yozing.

Mashq
1
Ishqalanish kuchi nima?
2
Ishqalanishni qanday kamaytirish mumkin?
3
Muz ustida nega sirpanamiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPiramida toshlari qanday ko‘chgan?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →