☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Toza suv olish; atmosfera va gidrosfera bo‘yicha takrorlash

Darslar 40–41 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
41

O‘zingizni tekshiring: atmosfera va gidrosfera

Darslik: 2-qism, 42–43-betlar
MaqsadModda, havo, suv, atmosfera va suv manbalari mavzularini takrorlash va muammoli savollarni yechish.
Yangi so‘zlar
geliy · heliumyengil gaz · light gassuv tozalash stansiyasi · water treatment plant
Tushuntirish

Bu bo‘limda moddalar (qattiq, suyuq, gaz), havoning tarkibi va xossalari, suvning xossalari va suv manbalarini o‘rgandik. Havo xossalaridan oddiy sharoitda ko‘rinadiganlari: gazsimon, shaffof, hidsiz, elastik, issiqlikni yomon o‘tkazadi, qizdirilganda kengayadi. Organik, suyuq va hidli degani havoning xossasi emas. Gazlar havodan yengil yoki og‘ir bo‘lishi mumkin: geliy, vodorod va metan havodan yengil, karbonat angidrid esa og‘irroq. Vodorod va metan portlashi mumkin, shuning uchun ular xavfli; geliy yonmaydi, shu sababli bayram sharlari geliy bilan to‘ldiriladi. Meteozond atmosferani o‘rganadi, suv tozalash stansiyasi esa uylarga toza suv beradi. Suvda shakar eriydi, qum cho‘kadi, yog‘ esa suv ustida qatlam bo‘lib turadi.

Namunalar
Ortiqcha so‘z: suv, sut, havo, temir — temir qattiq metall, qolganlari suyuq yoki gaz.
Bayram shari havoda ko‘tariladi, chunki geliy havodan yengil.
Sinfda faoliyat

«Viktorina»: kartochkalardagi savollarga jamoalarda javob bering: modda holatlari, havo tarkibi, suv manbalari, suv tozalash. Har to‘g‘ri javob uchun 1 ball.

Mashq
1
Qaysi so‘z havoning oddiy sharoitdagi xossasi emas: suyuq, elastik, shaffof, hidsiz?
2
Bayram sharlari nega geliy bilan to‘ldiriladi?
3
Suvda nima eriydi, nima cho‘kadi, nima suzadi: shakar, qum, o‘simlik yog‘i?
4
Meteozond va suv tozalash stansiyasi nima uchun kerak?