Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Ona tili
Dushanba: shar sotuvchisi
Dushanba kuni maktab oldida shar sotuvchisi turardi: ipga bog‘langan yigirma to‘rtta shar osmonga intilardi. Malika bitta shar sotib olib, o‘zi puflab ko‘rdi — shar yerga tushdi! «Nega uniki uchadi, meniki tushadi?» Gipoteza: «Sotuvchining sharlarida iliq havo bor, iliq havo ko‘tariladi.» Ona tili darsida so‘z turkumini o‘rganishdi: son va savoliga javob beradi. «Yigirma to‘rtta shar», «besh nafar bola». Son otdan oldin keladi, ot ko‘plikda bo‘lmaydi: uchta shar (uchta sharlar emas).
Topshiriq: Qaysi biri to‘g‘ri?
📰 Fakt: Sotuvchining sharlari uchadi, Malikaning og‘iz bilan puflagan shari tushdi.
Tarbiya
Aziz va va’da
Aziz sinfida kichik bayram bo‘lardi. Malika ukasiga berdi: shar bilan bezashga yordam beraman. Lekin uy vazifasi ham ko‘p edi. Nodira opa ni eslatgan edi: vaqtni boshqarish uchun reja tuzamiz, telefon ovozini o‘chiramiz, ish joyini tartibga keltiramiz, qiyin ishni bo‘laklarga bo‘lamiz, 25 daqiqa ishlab, 10–15 daqiqa dam olamiz. Malika shunday qildi — vazifani tugatib, siz ukasiga yordam berdi. Agar uddalay olmasa, oldindan ogohlantirib, uzr so‘rar edi.
Topshiriq: Va’dani bajara olmasangiz, nima qilasiz?
Tabiiy fanlar
Seshanba: yengil gazlar
Tabiiy fanlar darsida atmosfera va gidrosferani takrorlashdi. Havoning oddiy sharoitdagi xossalari: gazsimon, , hidsiz, elastik, issiqlikni yomon o‘tkazadi, qizdirilganda kengayadi. Gazlar havodan yengil yoki og‘ir bo‘ladi: , vodorod va metan yengil, karbonat angidrid og‘ir. Vodorod va metan portlashi mumkin — ular xavfli. Geliy esa yonmaydi, shuning uchun bayram sharlari geliy bilan to‘ldiriladi. ham atmosferani shunday yengil gaz bilan ko‘tarilib o‘rganadi. Malika gipotezasini o‘zgartirdi: balki sotuvchi sharlarida iliq havo emas, geliy bordir — buni sotuvchining o‘zidan so‘rash kerak.
Topshiriq: Bayram sharlari nega geliy bilan to‘ldiriladi?
📰 Fakt: Geliy havodan yengil va yonmaydi, shuning uchun bayram sharlari geliy bilan to‘ldiriladi.
Matematika
Sharlarning ranglari
Malika sotuvchidan so‘radi: «Sharlarni og‘iz bilan puflaysizmi?» — «Yo‘q, — dedi u, — geliy ballonidan to‘ldiraman.» Sotuvchida 24 ta shar bor: 3/8 qismi qizil, 2/8 qismi ko‘k. Takrorlash: larni uchun suratlarni qo‘shamiz, maxraj o‘zgarmaydi: 3/8 + 2/8 = 5/8 — . da ham shunday: 9/10 − 4/10 = 5/10. Bir ulush 24 : 8 = 3 ta, qizillar 3 × 3 = 9 ta, ko‘klar 3 × 2 = 6 ta. noto‘g‘ri kasr bo‘lsa, aralash kasr qilamiz: 5/7 + 4/7 = 9/7 = 1 2/7.
Topshiriq: 3/10 + 4/10 nechaga teng?
📰 Fakt: Sotuvchi sharlarni og‘iz bilan emas, geliy ballonidan to‘ldiradi.
Ona tili
Chorshanba: sonlarni topamiz
Ona tili darsida sonlarni yordamida topishni mashq qilishdi. Gapdagi so‘zlarga ketma-ket savol beramiz: nechta? yoki qancha? degan savolga javob bergan so‘z — son. «Savatda yigirma ikkita olma bor» gapida «yigirma ikkita» — son, u «olma» so‘ziga bog‘langan, tagiga chiziladi. Sanoq sonlar ko‘pincha -ta qo‘shimchasini oladi: bitta, ikkita, o‘nta. Odamlarni sanaganda ham ishlatiladi: uch nafar do‘st. Son raqam bilan ham yoziladi: 7 kun — yetti kun. Malika tuzib, sotuvchining sharlarini yozdi: «9 ta qizil, 6 ta ko‘k».
Topshiriq: «Sinfda yigirma sakkiz nafar o‘quvchi bor» gapida son qaysi?
Ingliz tili
Where does water come from?
Ingliz tilidagi CLIL darsida suv qayerdan kelishi haqida gaplashdi: «We get water from rivers, wells and springs.» Yomg‘ir — bulutdan tushadigan tomchilar (rain). Glacier — tog‘lardagi ulkan muz massasi; u erib, daryolarni to‘ldiradi — Amudaryo va Sirdaryo tog‘ qor va muzliklaridan suv oladi. Well — yerga qazilgan chuqur, spring — o‘zi yerdan chiqadigan suv. Suv aylanishi: quyosh suvni isitadi, u ko‘tariladi, bulutda tomchiga aylanadi va yomg‘ir bo‘lib yog‘adi. «Turn off the tap while you brush your teeth!» Tanamizning katta qismi ham suv.
Topshiriq: So‘zlarni rasmlar bilan juftla.
So‘zni mos rasmga sudrang (yoki ikkalasini ketma-ket bosing)
rain🌧️glacier🏔️well🕳️spring💧
Tabiiy fanlar
Payshanba: toza suv
Tabiiy fanlar darsida toza suv olish yo‘llarini o‘rganishdi. Hatto tozalangan vodoprovod suvida ham ba’zan xavfli mikroblar yoki quvur zangi bo‘lishi mumkin, shuning uchun suv , filtrlanadi yoki shishada sotib olinadi. Qaynatish mikroblarni yo‘qotadi; qaynoq suv bilan faqat kattalar ishlaydi. Loyqa suvni sodda da tozalash mumkin: idishga mato, qum va ko‘mir qatlamlari solinadi — lekin undan keyin ham suv qaynatilishi shart. Notanish ariq yoki ko‘ldan qaynatilmagan suv hech qachon ichilmaydi.
Topshiriq: Filtrdan o‘tgan suv bilan nima qilish kerak?
Matematika
Tenglamalar va masalalar
Malika larni yechdi. x + 3/10 = 9/10 bo‘lsa, x = 9/10 − 3/10 = 6/10. x − 2/7 = 4/7 bo‘lsa, x = 4/7 + 2/7 = 6/7. Tekshirish: 6/10 + 3/10 = 9/10 — to‘g‘ri. Kasrlarni tartiblash: 7/9, 2/9, 5/9 — o‘sish tartibida 2/9, 5/9, 7/9; eng katta va eng kichik si 7/9 − 2/9 = 5/9. : 7/8 m lentadan sharlarga 3/8 m ishlatildi. : 7/8 − 3/8 = 4/8 m. yozib, birlik bilan javob beriladi: 4/8 m, ya’ni yarim metr.
Topshiriq: x + 2/9 = 8/9 tenglamada x nechaga teng?
O‘qish savodxonligi
Juma: tajriba va uy
O‘qish darsida xalq ertagi «Qari bilganni pari bilmas» va maqolning ma’nosi haqida gaplashdi; ertakni aytib berishmadi. Xalq ertagining muallifi noma’lum — u og‘izdan og‘izga o‘tgan. Maqol: keksa odam ko‘p narsani ko‘rgan, uning maslahati foydali — ga kerak. Keyin Latif Mahmudovning «Nok» hikoyasi haqida umumiy ma’lumot berildi: u 1933-yilda Toshkentda tug‘ilgan. Hikoyada voqea, qahramon va joy bor; — nima haqida, g‘oya — undan chiqadigan xulosa. Opa o‘z matnida ga bog‘liqlik haqida yozgan edi.
Topshiriq: Xalq ertagining muallifi kim?
Ingliz tili
What’s the matter? — rolli o‘yin
Juma kuni ingliz tilida rolli o‘yin o‘ynashdi. Zarina o‘yinchoq ayiqchani «bemor» qilib qo‘ydi, Anvar «shifokor» bo‘ldi — hammasi o‘yin. «What’s the matter?» — ayiqcha nomidan Zarina: «I have a headache.» — «Oh dear! Do you have a temperature?» — «No, I don’t.» «Can you play basketball today?» — «No, I can’t. I have a cough.» Og‘riq so‘zlari -ache bilan tugaydi: headache, toothache, earache, stomachache, backache. Cold va cough — kasallik nomi: «a cold», «a cough». «Earache» oldidan «an» keladi: an earache. O‘qituvchi eslatdi: tuzalib ketmagan bo‘lsak, o‘ynash o‘rniga dam olamiz va kattalarni tinglaymiz.
Topshiriq: Savolga javobni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Ihaveaheadache.
TarbiyaTabiiy fanlar
Maqola chiqdi!
Dushanba kuni «4-B xabarlari»da Malikaning yangi maqolasi chiqdi. U yozdi: «Men sotuvchi sharlarida iliq havo bor, deb o‘ylagan edim. Bu xato bo‘lib chiqdi: ularda havodan yengil gaz — geliy bor.» Aziz sinfidagi bayram ham yaxshi o‘tdi: Malika va’dasini bajardi. Nodira opa tabassum bilan dedi: «Yana bir son! Muxbir bo‘lish — mas’uliyat.»
Topshiriq: Qaysi fakt «sharlarda iliq havo bor» gipotezasini rad etdi?
Sotuvchining sharlari havo bilan emas, geliy bilan to‘ldirilgan: u havodan yengil gaz. Shuning uchun sharlar yuqoriga uchadi, og‘iz bilan puflagan shar esa tushadi. Geliy yonmaydi, shu sababli bayram sharlari uning bilan to‘ldiriladi. Vodorod va metan ham yengil, lekin portlashi mumkin, shuning uchun ularni sharga solishmaydi.
— Malika, yosh muxbir
Tekshirilgan faktlar
Sotuvchining sharlari uchadi, Malikaning og‘iz bilan puflagan shari tushdi.
Geliy havodan yengil va yonmaydi, shuning uchun bayram sharlari geliy bilan to‘ldiriladi.
Sotuvchi sharlarni og‘iz bilan emas, geliy ballonidan to‘ldiradi.
Yulduzli savollar
9/10 − 4/10 nechaga teng?
Qaysi gaz havodan yengil va yonmaydi?
O‘ylab ko‘r: nega og‘iz bilan puflangan shar uchmaydi?