ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Suvni asrash; suv uyimizga qanday yetib keladi

Darslar 38–39 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
39

Suv uyimizga qanday yetib keladi?

Darslik: 2-qism, 34–37-betlar
MaqsadSuv quvurlari tarixini, kranga suv qanday yetib kelishini (nasos, cho‘ktirish, filtr, zararsizlantirish), oqova tizimi va suvni tozalashni hamda suv bilan bog‘liq kasblarni bilish.
Yangi so‘zlar
vodoprovod · water supply systemoqova suv · sewageartezian quduq · artesian wellfiltr · filter
Tushuntirish

Suv quvuri juda qadimiy ixtiro: odamlar taxminan 6000 yil muqaddam shaharga suvni loydan pishirilgan quvurlar orqali olib kelishgan. Qadimgi Rimda quvurlar baland ko‘priklar — akveduklar ichidan o‘tgan; qadimgi Samarqandda ham shunga o‘xshash suv quvurlari bo‘lgan. Bizning mintaqada yerosti suvidan foydalanish uchun bir-biriga ulangan quduqlar — koriz tizimi qurilgan. Hozirgi shahar suvi quyidagicha yetib keladi: 1) nasoslar suvni daryo yoki suv omboridan tortib oladi; 2) suvga mayda loy zarrachalarini birlashtiradigan modda qo‘shiladi, ular cho‘kadi; 3) suv filtrlardan o‘tadi; 4) bakteriya va viruslarni yo‘qotish uchun zararsizlantiriladi; 5) saqlash joyiga kelib, quvurlar orqali uylarga boradi. Suv manbai yo‘q joylarda artezian quduqlaridan suv olinadi. Uydan chiqqan iflos suv oqova quvurlariga tushadi va tozalash stansiyasiga boradi: u yerda yirik axlat va qum ajratiladi, suv tindiriladi, bakteriyalar yordamida tozalanadi, zararsizlantiriladi va faqat shundan keyin daryo yoki dalaga qo‘yiladi. Bu ishni muhandislar, suv tozalash mutaxassislari va santexniklar bajaradi.

1.2.3.4.5.

0 / 5 — keyingisini tanlang

🔧 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Devor ichida va ko‘cha ostida yashirin quvurlar bor. Jo‘mrakni ochsangiz, suv uzoqdan keladi.

Kim ishlatadi

Quruvchilar, maktab farroshlari

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdagi jo‘mrakka qarab, quvur qayoqqa ketganini ko‘z bilan kuzating.

Namunalar
Taxminan 6000 yil avval dastlabki sopol suv quvurlari ishlatilgan.
O‘rta asrlarda iflos suv ko‘chaga oqizilgani uchun yuqumli kasalliklar tarqalgan; oqova tizimi shu xavfdan saqlaydi.
Sinfda faoliyat

«Suvning yo‘li»: karton qutilar va ip bilan suvning daryodan kran va oqovagacha yo‘lini maket qilib ko‘rsating. Har bir bosqichni yozuv bilan belgilang.

Mashq
1
Daryo suvi uyimizgacha qaysi bosqichlardan o‘tadi?
2
Oqova suv nima uchun tozalanadi?
3
Akvedukning vazifasi nima edi?
4
Suv bilan bog‘liq ikkita kasbni ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKran suvi qayerdan keladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →