☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Mikroblar; kasalliklarni davolash

Darslar 27–28 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
28

Kasalliklar qanday davolanadi?

Darslik: 1-qism, 120–123-betlar
MaqsadShifokor kasallikni qanday aniqlashi (alomatlar, ko‘rik, tahlillar), davolash jarayoni va kasallikning oldini olish (profilaktika) qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
alomat · symptomtahlil · test (lab analysis)retsept · prescriptiontashxis · diagnosis
Tushuntirish

O‘zingizni yomon his qilsangiz, kattalarga ayting va shifokorga murojaat qiling. Shifokor avval sizdan kasallikning alomatlarini — harorat, yo‘tal, tumov, og‘riqni so‘raydi. Keyin ko‘rikdan o‘tkazadi: stetoskop bilan nafas va yurakni eshitadi, termometr bilan haroratni, tonometr bilan qon bosimini o‘lchaydi. Aniq tashxis uchun ba’zan tahlillar kerak: qon, peshob tahlili, burundan olingan namuna, ultratovush (UTT) yoki rentgen. Tashxis qo‘yilgach, shifokor retsept — dorilar va muolajalar ro‘yxatini yozadi. Oddiy kasallikni uyda ham davolasa bo‘ladi, og‘ir holatda kasalxonada davolanadi. Kasalxonadan qo‘rqmang. Hech qachon o‘zboshimchalik bilan davolanmang va faqat shifokor buyurgan dorini ichib, uni kattalar bergan miqdorda qabul qiling. Ba’zan kasal tuzalgach, nazorat tahlili topshirishga to‘g‘ri keladi. Profilaktika — kasal bo‘lmaslik uchun qilinadigan ishlar: qo‘l yuvish, emlash, sog‘lom ovqat, uyqu, harakat. Shifokorlar turli: terapevt, jarroh, stomatolog (tish), okulist (ko‘z), otolaringolog (quloq-tomoq-burun), kardiolog (yurak).

Namunalar
Alomatlar: harorat 38°, yo‘tal, tomoq og‘rig‘i — bu O‘RVI belgilari bo‘lishi mumkin.
Tish og‘risa stomatologga, ko‘z xiralashsa okulistga boriladi.
Sinfda faoliyat

Rolli o‘yin «Shifokor qabulida»: bola bemor bo‘ladi (alomatlarni aytadi), ikkinchisi shifokor (savol beradi, termometr va stetoskop rasmlarini ko‘rsatadi). Dorixonadan faqat retsept bilan dori olinishini ayting. Haqiqiy dori ishlatmang.

Mashq
1
Kasallik alomatlari nima? Uchta misol keltiring.
2
Shifokor ko‘rikda qanday asboblardan foydalanadi?
3
Nega o‘zboshimchalik bilan davolanish mumkin emas?
4
Profilaktika nima? Misol keltiring.