49
Ukam
Darslik: 3-qism, 66–68-betlar
MaqsadHamza Imomberdiyevning «Ukam» she’ri haqida umumiy ma’lumot berish; o‘z matnimizdan qofiyadosh so‘zlarni topish va aka-uka mehri haqida fikr yuritish.
Yangi so‘zlar
ukam · my younger brotherqadr · valueqofiya · rhymeband · stanza
Tushuntirish
Hamza Imomberdiyev 1954-yilda tug‘ilgan shoir; u uzoq yillar bolalar nashrlarida muharrir bo‘lib ishlagan va bolalar uchun o‘ndan ortiq kitob yozgan. Darslikda uning «Ukam» she’ri berilgan: unda aka-uka mehri va yaqin odamning qadri aks etadi. She’rni keltirmaymiz, o‘z to‘rtligimizni o‘qiymiz. She’r bandlardan, band esa misralardan tuziladi. Qofiya — misralar oxiridagi bir-biriga o‘xshash tovushlar. Misralarni o‘qib, qofiyadosh so‘zlarni topamiz va she’rning tuyg‘usini aytamiz.
Namunalar
To‘rtlik «Singlim». Singlim kulsa, uy yorishar, / Hovli to‘la gul bo‘lib. / U yo‘q bo‘lsa, bo‘m-bo‘sh bo‘lar / Xonam tanho jim qolib.
Qofiyalar: yorishar — bo‘lar; bo‘lib — qolib. Tuyg‘u: singilga mehr va sog‘inch.
Sinfda faoliyat
«Qofiya izlayman»: bolalar to‘rtlikdan qofiyadosh juftlarni topib, ular tagiga chizadi; so‘ng aka-uka haqida o‘z ikki misrasini yozadi.
Mashq
1
Singil kulganda nima bo‘ladi?
Uy yorishadi.
2
Singlisi yo‘q bo‘lsa, xona qanday bo‘ladi?
Bo‘m-bo‘sh
3
Birinchi qofiya juftini ayting.
Yorishar — bo‘lar
4
To‘rtlik nechta misradan iborat?
To‘rtta
5
«Ukam» qaysi janrda?
She’r