☰ Mundarija · O‘qish savodxonligi

Olam go‘zalligi va ehtiyotkorlik

Darslar 32–33 · 2 ta dars · M.E. Toirova. O‘qish savodxonligi 4-sinf, 1-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova, M.E. Toirova. 2-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova. 3- va 4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
33

Arining qasosi (1-qism)

Darslik: 3-qism, 7–9-betlar
MaqsadHikoya voqealarining sabab-oqibatini aniqlash; chaqadigan hasharotlar bilan o‘zini xavfsiz tutish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
ari · bee, waspuya · nest, hiveogohlantirmoq · to warnxavfsiz · safe
Tushuntirish

Darslikda Muhabbat Hamidovaning «Arining qasosi» hikoyasi bor (1-qism): unda bolalar chaqadigan hasharotlar bilan to‘qnash keladi. Biz uni qayta aytmaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Ari, qovog‘ari kabi hasharotlar o‘z uyasini himoya qilganda chaqadi. Shuning uchun ularning uyasiga tegmaymiz, tosh otmaymiz va qo‘l siltamaymiz. Yaqinda ari uchsa, shoshmasdan, tinch yurib uzoqlashamiz. Chaqib olsa, darhol kattalarga aytamiz; agar yuz shishsa yoki nafas qiyinlashsa, tez yordam (103) chaqiriladi.

Namunalar
«Devordagi uya». Zafar va Nigora maktab hovlisidagi eski omborxona devori yonida bir necha qovog‘arining uchib yurganini ko‘rdi. Devor tirqishida kulrang uya bor edi. Zafar tosh otmoqchi bo‘ldi, lekin Nigora: «Ular uyasini himoya qiladi, chaqib oladi», deb uni to‘xtatdi. Ular sekin uzoqlashib, bu haqda maktab qorovuliga aytishdi. Ertasiga mutaxassis uyani xavfsiz olib tashladi. Zafar do‘stining ogohlantirishi uni qutqarganini tushundi.
Sabab-oqibat: Nigora ogohlantirdi (sabab) — Zafar chaqilmadi (oqibat). Qoida: uyaga tegma, kattalarga ayt.
Sinfda faoliyat

«Xavfsiz javob»: o‘qituvchi vaziyat aytadi (yonimizda ari uchdi; uya ko‘rindi); bolalar to‘g‘ri xatti-harakatni sahnalashtiradi.

Mashq
1
Bolalar uyani qayerda ko‘rdi?
2
Zafar nima qilmoqchi bo‘ldi?
3
Nigora uni nega to‘xtatdi?
4
Uyani kim olib tashladi?
5
Chaqilgan taqdirda nima qilinadi?