99
Kasrlarni natural songa ko‘paytirish
Darslik: 3-qism, 99-dars, 87–89-betlar
MaqsadKasrni natural songa ko‘paytirish: maxraj o‘zgarishsiz qoladi, surat shu songa ko‘paytiriladi.
Yangi so‘zlar
ko‘paytirish · multiplicationnatural son · whole number (natural number)ko‘p martalik qo‘shish · repeated additionsurat · numerator
Tushuntirish
Kasrni natural songa ko‘paytirish – ko‘p martalik qo‘shish: 2/5 × 3 = 2/5 + 2/5 + 2/5 = 6/5. Demak, kasrni natural songa ko‘paytirish uchun maxrajni o‘zgartirmasdan, suratni shu songa ko‘paytiramiz. Ko‘paytma noto‘g‘ri kasr bo‘lsa, butun qismni ajratamiz: 6/5 = 1 1/5. Ko‘paytuvchilar o‘rnini almashtirish mumkin: 3 × 2/5 = 2/5 × 3.
Namunalar
3/8 × 4 = 12/8 = 1 4/8.
7/10 × 3 = 21/10 = 2 1/10.
Sinfda faoliyat
«Kasr qadamlari»: sonli nurda bola 2/6 uzunlikdagi qadam bilan 4 marta qadam tashlaydi. U qancha masofaga borganini ko‘paytirish bilan yozadi (2/6 × 4 = 8/6).
Mashq
1
4/9 × 2 ni hisoblang.
8/9
2
5/12 × 5 ni hisoblang va aralash kasr bilan ham yozing.
25/12 = 2 1/12
3
3 × 7/10 ni hisoblang va aralash kasr bilan ham yozing.
21/10 = 2 1/10
4
Bitta gul dastasini bog‘lash uchun 3/4 m lenta kerak. 6 ta shunday dasta uchun necha metr lenta kerak?
18/4 = 4 2/4
5
Har bir mashq 1/6 soat davom etadi. 5 ta mashq necha soat davom etadi?
5/6