100
Masalalar yechish
Darslik: 3-qism, 100-dars, 90–92-betlar
MaqsadKasrlar qatnashgan murakkab masalalarni yechish: qismlarni bosqichma-bosqich topish, tezlik va vaqt.
Yangi so‘zlar
murakkab masala · multi-step problembosqich · stepumumiy qism · combined parttezlik · speed
Tushuntirish
Murakkab masalada savolga javob berish uchun bir nechta amal bajariladi. Har bir bosqichda nimani topayotganimizni yozib boramiz. Kasrli masalalarda sxema chizish, qismlarni alohida topish yoki ularning suratlarini qo‘shish foydali. Harakat masalalarida S = v × t formulasi ishlatiladi.
Namunalar
40 betlik daftarning 3/8 qismi yozildi, 1/8 qismi chizma bilan to‘ldirildi: 40 : 8 × (3 + 1) = 20 bet band, 20 bet bo‘sh.
Piyoda 5 km/h tezlik bilan 3/5 soat yursa: S = 5 × 3/5 = 15/5 = 3 km.
Sinfda faoliyat
«Masala ustaxonasi»: guruhlar kasrli masalani bosqichlarga bo‘lib, har bir bosqichni alohida qog‘ozga yozadi va sxema chizadi, keyin boshqa guruhga yechish uchun beradi.
Mashq
1
40 betlik daftarning 3/8 qismi yozuv bilan, 1/8 qismi chizma bilan to‘ldirildi. Necha bet bo‘sh qoldi?
20
2
12 kg guruchning 1/4 qismi birinchi kuni, 1/3 qismi ikkinchi kuni ishlatildi. Necha kilogramm guruch qoldi?
5
3
Birinchi quvur hovuzning 2/9 qismini, ikkinchisi 4/9 qismini bir soatda to‘ldiradi. Ikkalasi birga ishlasa, bir soatdan keyin hovuzning qanday qismi to‘lmay qoladi?
3/9
4
Yo‘lning 3/10 qismi 15 km. Butun yo‘l necha kilometr?
50
5
Piyoda 5 km/h tezlik bilan 3/5 soat yurdi. U necha kilometr yo‘l bosdi?
3