90
Kasrlarni qo‘shish va ayirish
Darslik: 3-qism, 90-dars, 60–62-betlar
MaqsadKasrlarni qo‘shish va ayirishga doir masalalar: ifoda tuzish va hisoblash.
Yangi so‘zlar
masala · problemifoda · expressionjami · altogetherqolgan · left over
Tushuntirish
Kasrlarga doir masalada avval nimani topish kerakligini aniqlaymiz: umumiy miqdormi (qo‘shamiz) yoki qolganmi yoki farqmi (ayiramiz). Keyin ifoda yozamiz va qoidaga muvofiq hisoblaymiz. Javobni birliklari bilan yozamiz. Natija noto‘g‘ri kasr chiqsa, uni aralash kasr bilan ham yozish mumkin.
3/8 − 2/8 = 3/8 − 2/8 = 1/8
Umumiy maxraj = EKUK(8, 8) = 8
🚶 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola do‘konga 3/10 km, undan bog‘ga 6/10 km yurdi. Hammasi 3/10 + 6/10 = 9/10 km.
Kim ishlatadi
Kuryerlar, sayohat rejalashtiruvchilar
Bugun sinab ko‘ring
2/5 va 1/5 ni qo‘shib, qisqa masala to‘qing.
Namunalar
Qismlarni bosib bo‘yang
Idishda 11/5 l sut bor edi, 4/5 l ichildi. Qoldi: 11/5 − 4/5 = 7/5 = 1 2/5 l.
Sinfda faoliyat
«Masalani o‘zing tuz»: bolalar berilgan 7/9 + 4/9 ifodasi uchun hayotiy masala o‘ylab topadi va bir-biriga yechtiradi.
Mashq
1
Duradgorda 7/10 m va 5/10 m uzunlikdagi ikkita taxta bor. Ularning uzunliklari yig‘indisini yozing.
12/10 = 1 2/10
2
Sovg‘a qutisini bog‘lash uchun 7/9 m, gul dastasi uchun 4/9 m lenta kerak. Jami necha metr lenta ketadi?
11/9 = 1 2/9
3
Idishda 11/5 l sut bor edi. Undan 4/5 l ichildi. Qancha sut qoldi (l)?
7/5 = 1 2/5
4
30 kg sabzining 2/6 qismi oshga, 1/6 qismi salatga ishlatildi. Necha kilogramm sabzi qoldi?
15
5
Ko‘rgazmadagi 72 ta rasmning 4/9 qismi tabiat haqida. Tabiat haqidagi rasmlar nechta?
32