90
Kasrlarni qo‘shish va ayirish
Darslik: 3-qism, 90-dars, 60–62-betlar
MaqsadKasrlarni qo‘shish va ayirishga doir masalalar: ifoda tuzish va hisoblash.
Yangi so‘zlar
masala · problemifoda · expressionjami · altogetherqolgan · left over
Tushuntirish
Kasrlarga doir masalada avval nimani topish kerakligini aniqlaymiz: umumiy miqdormi (qo‘shamiz) yoki qolganmi yoki farqmi (ayiramiz). Keyin ifoda yozamiz va qoidaga muvofiq hisoblaymiz. Javobni birliklari bilan yozamiz. Natija noto‘g‘ri kasr chiqsa, uni aralash kasr bilan ham yozish mumkin.
Namunalar
Ikki taxta: 7/10 m va 5/10 m. Birgalikda 7/10 + 5/10 = 12/10 m = 1 2/10 m.
Idishda 11/5 l sut bor edi, 4/5 l ichildi. Qoldi: 11/5 − 4/5 = 7/5 = 1 2/5 l.
Sinfda faoliyat
«Masalani o‘zing tuz»: bolalar berilgan 7/9 + 4/9 ifodasi uchun hayotiy masala o‘ylab topadi va bir-biriga yechtiradi.
Mashq
1
Duradgorda 7/10 m va 5/10 m uzunlikdagi ikkita taxta bor. Ularning uzunliklari yig‘indisini yozing.
12/10 = 1 2/10
2
Sovg‘a qutisini bog‘lash uchun 7/9 m, gul dastasi uchun 4/9 m lenta kerak. Jami necha metr lenta ketadi?
11/9 = 1 2/9
3
Idishda 11/5 l sut bor edi. Undan 4/5 l ichildi. Qancha sut qoldi (l)?
7/5 = 1 2/5
4
30 kg sabzining 2/6 qismi oshga, 1/6 qismi salatga ishlatildi. Necha kilogramm sabzi qoldi?
15
5
Ko‘rgazmadagi 72 ta rasmning 4/9 qismi tabiat haqida. Tabiat haqidagi rasmlar nechta?
32