140
Takrorlash: tenglamalar, masalalar va harakat
Darslik: 4-qism, 140-dars, 93–94-betlar
MaqsadYil takrorlashi: tenglamalar, ko‘p bosqichli matnli masalalar va harakat masalalari.
Yangi so‘zlar
tenglama · equationildiz · roottezlik · speedmasofa · distance
Tushuntirish
Tenglamani yechishda noma’lum qo‘shiluvchi, ayriluvchi, ko‘paytuvchi yoki bo‘luvchini teskari amal bilan topamiz. Ildizni tekshirish uchun uni tenglamaga qo‘yamiz. Harakat masalalarida s = v × t, v = s : t, t = s : v. Ko‘p bosqichli masalada har bir qadamda nimani topayotganimizni yozib boramiz.
Namunalar
(y − 45) × 6 = 300. y − 45 = 300 : 6 = 50, y = 50 + 45 = 95. Tekshirish: (95 − 45) × 6 = 300.
Poyezd Toshkentdan Samarqandga yaqin masofani – taxminan 300 km ni 4 soatda bosib o‘tdi. Tezligi 300 : 4 = 75 km/soat.
Sinfda faoliyat
«Tenglama ustasi»: bir bola son o‘ylaydi va tenglama aytadi («o‘ylagan sonni 8 ga ko‘paytirib, 56 ni ayirsam, 240 chiqdi»). Boshqalar tenglama tuzib, ildizini topadi va tekshiradi.
Mashq
1
(y − 45) × 6 = 300 tenglamaning ildizini toping.
95
2
Poyezd 300 km ni 4 soatda bosib o‘tdi. Uning tezligi necha km/soat?
75
3
Avtobus 60 km/soat tezlik bilan 420 km yo‘lni necha soatda bosib o‘tadi?
7
4
Birinchi omborda 240 kg olma bor. Ikkinchisida birinchisidan 3 marta kam, uchinchisida ikkinchisidan 20 kg ko‘p. Uchala omborda jami necha kg olma bor?
420
5
x × 8 − 56 = 240 tenglamaning ildizini toping.
37