139
Takrorlash: ko‘paytirish va burchakli bo‘lish
Darslik: 4-qism, 139-dars, 91–92-betlar
MaqsadYil takrorlashi: ko‘p xonali songa ko‘paytirish, burchakli bo‘lish, qoldiqli bo‘lish.
Yangi so‘zlar
ko‘paytma · productbo‘linma · quotientqoldiq · remainderburchakli bo‘lish · long division
Tushuntirish
Ikki xonali songa ko‘paytirishda ko‘paytuvchining har bir raqamiga alohida ko‘paytiramiz va qismiy ko‘paytmalarni to‘g‘ri xonaga qo‘yib qo‘shamiz. Burchakli bo‘lishda bo‘linmaning raqamlarini birma-bir topamiz: bo‘lamiz, ko‘paytiramiz, ayiramiz, keyingi raqamni tushiramiz. Qoldiq har doim bo‘luvchidan kichik bo‘ladi. Tekshirish: bo‘linma × bo‘luvchi + qoldiq = bo‘linuvchi.
Namunalar
245 × 38: 245 × 8 = 1 960, 245 × 30 = 7 350, jami 1 960 + 7 350 = 9 310.
3 456 : 18 = 192. Tekshirish: 192 × 18 = 1 920 + 1 536 = 3 456. 500 : 24 = 20 (qoldiq 20), chunki 24 × 20 = 480 va 500 − 480 = 20.
Sinfda faoliyat
«Ustunda – lapta»: ikki jamoa doskada navbat bilan bittadan ustun misolini (ko‘paytirish yoki bo‘lish) yechadi. To‘g‘ri va tekshirilgan misol uchun 1 ball beriladi.
Mashq
1
126 × 305 ni hisoblang.
38430
2
7 200 : 80 ni hisoblang.
90
3
Zavod kuniga 1 250 ta shisha ishlab chiqaradi. 28 kunda necha shisha ishlab chiqaradi?
35000
4
500 : 24 ni bajaring.
20 (qoldiq 20)
5
4 096 : 16 ni hisoblang va ko‘paytirish bilan tekshiring.
256