138
Takrorlash: ko‘p xonali sonlar, qo‘shish va ayirish
Darslik: 4-qism, 138-dars, 89–90-betlar
MaqsadYil takrorlashi: sinflar va xonalar, katta sonlarni yozish va taqqoslash, qo‘shish va ayirish.
Yangi so‘zlar
sinf · class (of digits)xona · placemillion · millionayirma · difference
Tushuntirish
Sonlar sinflarga bo‘linadi: birliklar sinfi, minglar sinfi, millionlar sinfi; har bir sinfda uchta xona bor. Sonni o‘qishda sinflar nomini aytamiz: 7 305 048 – yetti million uch yuz besh ming qirq sakkiz. Sonlarni taqqoslashda avval xonalar sonini, so‘ng chapdan boshlab raqamlarni solishtiramiz. Ustun usulida qo‘shish va ayirishni birliklardan boshlaymiz. Amallar tartibi: avval qavs ichi, keyin ko‘paytirish va bo‘lish, so‘ng qo‘shish va ayirish.
Namunalar
7 million 305 ming 48 raqamlar bilan: 7 305 048. Minglar sinfida 305, birliklar sinfida 048.
438 215 + 56 790 − 19 005: avval 438 215 + 56 790 = 495 005, so‘ng 495 005 − 19 005 = 476 000.
Sinfda faoliyat
«Raqam kartochkalari»: har bir guruh 7 ta raqam kartochkasidan eng katta va eng kichik yetti xonali sonni tuzadi, o‘qiydi va ularning ayirmasini ustun usulida hisoblaydi.
Mashq
1
5 million 40 ming 7 sonini raqamlar bilan yozing.
5040007
2
630 450 va 630 405 sonlarini taqqoslang. Katta son kichikdan necha birlik katta?
45
3
8 507 321 − 2 649 880 ni hisoblang.
5857441
4
(7 000 − 12 × 250) : 4 ifodaning qiymatini toping.
1000
5
Stadionga birinchi kuni 18 450 tomoshabin keldi, ikkinchi kuni 3 275 nafar ko‘p. Ikki kunda jami necha tomoshabin keldi?
40175