137
Masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 137-dars, 84–86-betlar
MaqsadMantiqiy masalalar: raqamlardan sonlar tuzish, to‘plamlar bilan mulohaza yuritish, rost va yolg‘on mulohazalar.
Yangi so‘zlar
mantiq · logicraqamlar · digitstakrorlanmaydi · are not repeatedshart · condition
Tushuntirish
Mantiqiy masalada shartlarni birma-bir tekshirib, mumkin bo‘lmagan javoblarni chiqarib tashlaymiz. Raqamlardan son tuzishda hamma variantni tartib bilan yozamiz: avval birinchi raqam, keyin ikkinchi. Agar mulohazalardan faqat bittasi rost deyilsa, har bir variantni sinab ko‘ramiz va nechta mulohaza rost chiqishini sanaymiz.
Namunalar
3, 5, 7 raqamlaridan (takrorlamasdan) uch xonali sonlar: 357, 375, 537, 573, 735, 753 – jami 6 ta. Eng katta – 753, eng kichik – 357.
Zilolaning 4 o‘rtog‘i rasmga, 5 o‘rtog‘i qo‘shiqqa qatnaydi. O‘rtoqlari 7 ta bo‘lishi mumkin (2 tasi ikkalasiga: 4 + 5 − 2 = 7), lekin 3 ta bo‘la olmaydi: qo‘shiqqa 5 nafar qatnaydi.
Sinfda faoliyat
«Mantiq to‘garagi»: guruhlar mantiqiy topishmoq kartochkasini oladi, yechimni yozib, doskada tushuntiradi. Qaysi shart qaysi javobni chiqarib tashlaganini aytish shart.
Mashq
1
2, 6, 9 raqamlaridan raqamlari takrorlanmaydigan nechta uch xonali son tuzish mumkin?
6
2
Azizaning 4 ta o‘rtog‘i rasmga, 5 tasi qo‘shiqqa qatnaydi, 3 tasi ikkalasiga. Azizaning nechta o‘rtog‘i bor?
6
3
Uchta qutidan birida olma bor. 1-qutida «Olma bu qutida», 2-qutida «Olma 1-qutida emas», 3-qutida «Olma bu qutida emas» deb yozilgan. Faqat bitta yozuv rost. Olma qaysi qutida?
3-qutida: shunda faqat 2-yozuv rost. 1-qutida yoki 2-qutida bo‘lsa, ikkita yozuv rost bo‘lib qoladi.
4
Son ikki xonali, 7 ga karrali va raqamlari yig‘indisi 5 ga teng. Bu qaysi son?
14
5
Ali, Vali va Sami musobaqada 1, 2, 3-o‘rinni egalladi. Vali 1- va 3-o‘rinda emas. Ali Samidan oldin keldi. Kim nechanchi o‘rinda?
Ali – 1, Vali – 2, Sami – 3.