To‘plamlar birlashmasi, to‘plamlarga doir masalalar, mulohazalar, mantiqiy masalalar
Darslar 143–146 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
135
Masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 135-dars, 78–80-betlar
MaqsadTo‘plamlarga doir masalalarni Eyler-Venn diagrammasi bilan yechish; «faqat» va «kamida bittasi».
Yangi so‘zlar
faqat · onlykamida bittasi · at least oneikkalasi ham · bothfarq · difference
Tushuntirish
Masalada ikki guruh bo‘lsa, diagramma chizamiz: kesishma qismiga ikkalasiga tegishli bolalar sonini yozamiz. «Faqat A ga» tegishlilar soni = n(A) − n(A ∩ B). Hamma kamida bittasiga qatnashsa, jami = n(A) + n(B) − n(A ∩ B). Hech biriga qatnashmaydiganlar = butun sinf − qatnashganlar. A ning B ga kirmagan elementlari ham alohida to‘plam bo‘ladi.
Hammasi: 5 + 3 + 2 = 10
Futbol: 5 + 3 = 8; Shaxmat: 2 + 3 = 5
Ikkalasiga kirganlar bir marta sanaladi
🏅 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Sport kunida ba’zi bolalar yuguradi, ba’zilari sakraydi, ba’zilari ikkalasini ham qiladi. Ikki oval faqat bittasini va ikkalasini qilganlarni ko‘rsatadi.
Kim ishlatadi
Tashkilotchilar, murabbiylar
Bugun sinab ko‘ring
‘Yugurish’ va ‘sakrash’ deb ikkita kesishuvchi oval chizing va o‘rtadagi qismga ikkita harf yozing.
Namunalar
A = {11, 22, 33, 44, 55}, B = {22, 44, 66}. A ∩ B = {22, 44}; A ∪ B = {11, 22, 33, 44, 55, 66}; A ning B da yo‘q elementlari: {11, 33, 55}.
17 bola futbolga, 12 bola suzishga qatnaydi, 7 bola ikkalasiga. Faqat futbolga: 17 − 7 = 10, faqat suzishga: 12 − 7 = 5. Kamida bittasiga: 10 + 5 + 7 = 22 bola.
Sinfda faoliyat
«Sinf so‘rovnomasi»: sinfdan ikki savol so‘raladi (masalan, «Choy ichasanmi?», «Sut ichasanmi?»). Bolalar qo‘l ko‘taradi, diagramma chiziladi va faqat birini, ikkalasini, hech birini tanlaganlar sonini hisoblaymiz.
Mashq
1
18 bola futbolga, 15 bola suzishga qatnaydi, 9 bola ikkalasiga. Kamida bitta to‘garakka nechta bola qatnaydi?
24
2
Shu masalada faqat futbolga nechta bola qatnaydi?
9
3
Sinfda 30 o‘quvchi bor. 20 nafari ingliz tilini, 14 nafari rus tilini o‘rganadi, 6 nafari ikkalasini ham. Nechta o‘quvchi hech birini o‘rganmaydi?
2
4
Sinfda 20 o‘quvchi bor, hamma shaxmat yoki rasm to‘garagiga qatnaydi. Shaxmatga 12, rasmga 10 nafar qatnaydi. Nechta o‘quvchi ikkalasiga qatnaydi?
2
5
A = {2, 4, 6, 8, 10}, B = {4, 8, 12}. A ning B ga kirmagan elementlari to‘plamini yozing.