136
Mulohazalar
Darslik: 4-qism, 136-dars, 81–83-betlar
MaqsadMulohaza tushunchasi; rost va yolg‘on mulohazalarni ajratish.
Yangi so‘zlar
mulohaza · statementrost · trueyolg‘on · falsedarak gap · declarative sentence
Tushuntirish
Rost yoki yolg‘onligini aniq aytish mumkin bo‘lgan darak gap mulohaza deyiladi. To‘g‘ri mulohaza – rost, noto‘g‘ri mulohaza – yolg‘on. So‘roq va undov gaplar mulohaza emas. Matematik mulohazani tekshirish uchun hisoblaymiz: «8 × 5 = 40» – rost, «9 + 6 = 14» – yolg‘on.
★Esda tuting
Mulohaza – rost yoki yolg‘on bo‘lishi mumkin bo‘lgan darak gap.
Qaysi guruhga kiradi?
🚪 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
‘Maktabimizda eshik bor’ gapini tekshirsa bo‘ladi: u rost yoki yolg‘on. ‘Iltimos, eshikni oching’ esa iltimos, shuning uchun hukm emas.
Kim ishlatadi
Sudyalar, olimlar
Bugun sinab ko‘ring
Xonangiz haqida bitta rost va bitta yolg‘on gap ayting. Do‘stingiz qaysi biri qaysiligini topsin.
Namunalar
«Hafta 8 kundan iborat» – yolg‘on mulohaza. «Bir sutkada 24 soat bor» – rost mulohaza.
«Bugun havo yaxshimi?» – so‘roq gap, «Qanday go‘zal bahor!» – undov gap. Ikkalasi ham mulohaza emas.
Sinfda faoliyat
«Yashil va qizil kartochka»: o‘qituvchi gap aytadi. Rost bo‘lsa, bolalar yashil, yolg‘on bo‘lsa, qizil kartochka ko‘taradi. Mulohaza bo‘lmasa, kartochka ko‘tarilmaydi.
Mashq
1
«7 × 8 = 54» mulohazasi rost yoki yolg‘onmi?
Yolg‘on, chunki 7 × 8 = 56.
2
«345 soni 5 ga karrali» mulohazasi rost yoki yolg‘onmi?
Rost: 345 = 5 × 69.
3
«54 000 : 36 = 1 400» mulohazasini hisoblab tekshiring.
Yolg‘on, chunki 54 000 : 36 = 1 500.
4
Qaysi gap mulohaza emas: «Bir yilda 12 oy bor» yoki «Sen qaysi sinfda o‘qiysan?»
«Sen qaysi sinfda o‘qiysan?» – bu so‘roq gap.
5
«9 + 6 = 14» yolg‘on mulohazasini rost mulohazaga aylantiring.
9 + 6 = 15