136
Mulohazalar
Darslik: 4-qism, 136-dars, 81–83-betlar
MaqsadMulohaza tushunchasi; rost va yolg‘on mulohazalarni ajratish.
Yangi so‘zlar
mulohaza · statementrost · trueyolg‘on · falsedarak gap · declarative sentence
Tushuntirish
Rost yoki yolg‘onligini aniq aytish mumkin bo‘lgan darak gap mulohaza deyiladi. To‘g‘ri mulohaza – rost, noto‘g‘ri mulohaza – yolg‘on. So‘roq va undov gaplar mulohaza emas. Matematik mulohazani tekshirish uchun hisoblaymiz: «8 × 5 = 40» – rost, «9 + 6 = 14» – yolg‘on.
Namunalar
«Hafta 8 kundan iborat» – yolg‘on mulohaza. «Bir sutkada 24 soat bor» – rost mulohaza.
«Bugun havo yaxshimi?» – so‘roq gap, «Qanday go‘zal bahor!» – undov gap. Ikkalasi ham mulohaza emas.
Sinfda faoliyat
«Yashil va qizil kartochka»: o‘qituvchi gap aytadi. Rost bo‘lsa, bolalar yashil, yolg‘on bo‘lsa, qizil kartochka ko‘taradi. Mulohaza bo‘lmasa, kartochka ko‘tarilmaydi.
Mashq
1
«7 × 8 = 54» mulohazasi rost yoki yolg‘onmi?
Yolg‘on, chunki 7 × 8 = 56.
2
«345 soni 5 ga karrali» mulohazasi rost yoki yolg‘onmi?
Rost: 345 = 5 × 69.
3
«54 000 : 36 = 1 400» mulohazasini hisoblab tekshiring.
Yolg‘on, chunki 54 000 : 36 = 1 500.
4
Qaysi gap mulohaza emas: «Bir yilda 12 oy bor» yoki «Sen qaysi sinfda o‘qiysan?»
«Sen qaysi sinfda o‘qiysan?» – bu so‘roq gap.
5
«9 + 6 = 14» yolg‘on mulohazasini rost mulohazaga aylantiring.
9 + 6 = 15