★
Yakuniy dars
Darslik: 3-qism, 127–128-betlar
MaqsadMavzuni takrorlash: parallel va perpendikular chiziqlar, koordinata nuri, koordinata burchagi, tenglamalar, simmetriya.
Yangi so‘zlar
parallel · parallelkoordinata · coordinatetenglama · equationsimmetriya o‘qi · axis of symmetry
Tushuntirish
Takrorlaymiz. Parallel chiziqlar kesishmaydi, perpendikular chiziqlar to‘g‘ri burchak ostida kesishadi. Koordinata nurida nuqtaning koordinatasi uning noldan masofasi; koordinatasi kichik nuqta chaproqda yotadi. Koordinata burchagida nuqta (x; y) deb yoziladi: avval OX, keyin OY bo‘yicha qadamlar. Tenglamada oxirgi amaldan teskari amal bilan qutulamiz, sonli ifodani avval hisoblaymiz va ildizni tekshiramiz. Simmetrik shaklni o‘qda buklasak, yarmilari ustma-ust tushadi.
Namunalar
To‘g‘ri to‘rtburchak tomonlari 40 mm va 25 mm: qarama-qarshi tomonlari parallel, qo‘shnilari perpendikular. Perimetri 2 × (40 + 25) = 130 mm, yuzi 40 × 25 = 1 000 mm².
6 × x + 18 000 = 48 000 → 6 × x = 30 000 → x = 5 000 (so‘m).
Sinfda faoliyat
«Takrorlash yo‘li»: sinfda 5 ta stansiya: chiziqlar, nur, koordinata burchagi, tenglama, simmetriya. Guruhlar har bir stansiyada bitta topshiriqni bajarib, belgi oladi.
Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchakning tomonlari 40 mm va 25 mm. Perimetri necha millimetr?
130
2
To‘g‘ri to‘rtburchakning tomonlari 40 mm va 25 mm. Yuzi necha kvadrat millimetr?
1000
3
Nurda bo‘linish qiymati 8. Noldan o‘ngga 5-shtrixda qaysi son turadi?
40
4
Qaysi nuqta chaproqda yotadi: A(500 071) yoki B(500 017)?
B
5
f × 60 = 9 000 − 5 400 tenglamani yeching.
60
6
Albom x so‘m turadi. Dadam 6 ta albom va 18 000 so‘mlik bo‘yoq to‘plamini olib, jami 48 000 so‘m to‘ladi. Bitta albom necha so‘m?
5000
7
A, T, H harflarida simmetriya o‘qlari soni mos ravishda 1, 1, 2. Hammasi necha o‘q?
4