☰ Mundarija · Matematika

Simmetrik shakllar, tarkibli tenglamalar, yakuniy dars

Darslar 115–118 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
110

Tenglamalarni soddalashtirish

Darslik: 3-qism, 110-dars, 126-betlar
MaqsadTenglamalarni soddalashtirish: sonli ifodani hisoblab, so‘ng yechish.
Yangi so‘zlar
soddalashtirish · simplifyingsonli ifoda · numerical expressiontenglamaga keltirish · reduce tomasalaga doir tenglama · equation for a word problem
Tushuntirish

Agar tenglamaning bir tomonida faqat sonlar bo‘lsa, avval o‘sha sonli ifodani amallar tartibi bilan hisoblaymiz va tenglamani soddalashtiramiz. Masalan, x + 25 = 9 × 6 − 17 da o‘ng tomon 54 − 17 = 37, demak x + 25 = 37 – sodda tenglama. Masalalar uchun ham tenglama tuzamiz: noma’lum sonni harf bilan belgilaymiz, shartdagi amallarni ketma-ket yozamiz, so‘ng yechamiz va tekshiramiz.

Namunalar
y − 15 = 7 × 8 − 20 → y − 15 = 36 → y = 36 + 15 = 51. Tekshirish: 51 − 15 = 36 va 56 − 20 = 36.
x sonini 6 ga ko‘paytirib, 14 ni qo‘shdik va yig‘indini 4 ga bo‘ldik – 17 chiqdi. (6 × x + 14) : 4 = 17 → 6 × x + 14 = 68 → 6 × x = 54 → x = 9.
Sinfda faoliyat

«Zanjir»: besh tenglamadan iborat zanjir – birinchining ildizi keyingisiga kiradi. Guruhlar zanjirni kim tez va xatosiz yechishini musobaqa qiladi.

Mashq
1
x + 25 = 9 × 6 − 17 tenglamani soddalashtirib yeching.
2
y − 15 = 7 × 8 − 20 tenglamani yeching.
3
560 : t = 8 × 7 tenglamani yeching.
4
z × 4 = 300 + 12 × 5 tenglamani yeching.
5
x sonini 6 ga ko‘paytirib, 14 ni qo‘shdik, yig‘indini 4 ga bo‘ldik, 17 chiqdi. x ni toping.