65
Nostandart shakllarning perimetri
Darslik: 2-qism, 65-dars, 81–83-betlar
MaqsadNostandart shakllarning perimetri: barcha tomonlar yig‘indisi va kesik burchakli to‘rtburchak.
Yangi so‘zlar
ko‘pburchak · polygonkesik burchak · cut corneruzunlik · lengtho‘rab chiqish · going around
Tushuntirish
Har qanday ko‘pburchakning perimetri uning barcha tomonlari uzunliklarining yig‘indisi. Agar to‘g‘ri to‘rtburchakning burchagidan kichikroq to‘g‘ri to‘rtburchak kesib olingan bo‘lsa, hosil bo‘lgan shaklning perimetri dastlabki to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetriga teng: kesilgan joydagi ikkita bo‘lak boshqa joyda qolgan tomonlarni «almashtiradi».
Namunalar
Tomonlari 5, 7, 4, 6, 8 sm bo‘lgan beshburchakning perimetri 5 + 7 + 4 + 6 + 8 = 30 sm.
30 sm × 20 sm to‘g‘ri to‘rtburchakdan burchagidan 10 sm × 10 sm kvadrat kesildi. Perimetri o‘zgarmaydi: 2 × (30 + 20) = 100 sm.
Sinfda faoliyat
«Burchakni kesamiz»: bolalar katakli qog‘ozda to‘g‘ri to‘rtburchak chizadi, burchagidan bo‘lak kesadi va kesishdan oldin va keyin perimetrni hisoblab solishtiradi.
Mashq
1
To‘rtburchakning tomonlari 12 m, 9 m, 15 m va 7 m. Uning perimetrini toping.
43
2
120 m × 80 m dala burchagidan 30 m × 20 m to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi bo‘lak ajratib olindi. Qolgan shaklning atrofiga necha metr devor kerak?
400
3
Zinapoya shaklidagi figura 10 dm × 6 dm to‘g‘ri to‘rtburchakning bir burchagidan pog‘ona shaklida kesib olish natijasida hosil bo‘lgan (pog‘onalar faqat gorizontal va vertikal kesmalardan iborat). Uning perimetri necha dm?
32
4
Uchburchakning perimetri 120 sm, ikki tomoni 35 sm va 48 sm. Uchinchi tomoni necha sm?
37