44
Burchakli bo‘lish
Darslik: 2-qism, 44-dars, 16–18-betlar
MaqsadBurchakli bo‘lish: ko‘p xonali sonni bir xonali songa yozma bo‘lish.
Yangi so‘zlar
burchakli bo‘lish · long divisionxona · place (digit position)bo‘linuvchi · dividendbo‘linma · quotient
Tushuntirish
Burchakli bo‘lishda bo‘linuvchi burchakning chap tomoniga, bo‘luvchi burchakning ichiga yoziladi, bo‘linma esa bo‘luvchining tagida hosil bo‘ladi. Bo‘lishni eng katta xonadan, ya’ni chapdan boshlaymiz: har bir xonani bo‘luvchiga bo‘lib, bo‘linmaning raqamini yozamiz. Agar qoldiq qolmasa, keyingi raqamga o‘tamiz. 6 939 : 3: 6 : 3 = 2, 9 : 3 = 3, 3 : 3 = 1, 9 : 3 = 3. Bo‘linma 2 313.
Namunalar
6 486 : 2: 6 : 2 = 3, 4 : 2 = 2, 8 : 2 = 4, 6 : 2 = 3. Bo‘linma 3 243. Tekshirish: 3 243 × 2 = 6 486.
4 628 : 2: 4 : 2 = 2, 6 : 2 = 3, 2 : 2 = 1, 8 : 2 = 4. Bo‘linma 2 314.
Sinfda faoliyat
«Burchak chizamiz»: bolalar daftarga 693 : 3 ni burchakli usulda yozadi, har bir qadamni ovoz chiqarib aytadi, so‘ng ko‘paytirish bilan tekshiradi.
Mashq
1
693 : 3 = ?
231
2
48 642 : 2 = ?
24321
3
8 484 : 4 = ?
2121
4
Zavodda 4 ta bir xil stanokda 8 848 ta detal tayyorlandi. Har bir stanokda nechtadan detal tayyorlangan?
2212