42
Qoldiq
Darslik: 2-qism, 42-dars, 10–12-betlar
MaqsadQoldiq tushunchasi: bo‘linuvchi bo‘luvchiga butun bo‘linmasa, qoldiq qoladi va u bo‘luvchidan kichik bo‘ladi.
Yangi so‘zlar
qoldiq · remainderto‘liqsiz bo‘linma · incomplete quotientbo‘luvchi · divisorbutun bo‘linish · exact division
Tushuntirish
11 ta olmani 3 ta likopchaga teng bo‘lsak, har biriga 3 tadan tushadi va 2 ta olma ortib qoladi: 11 : 3 = 3 (qoldiq 2). Qoldiq doim bo‘luvchidan kichik bo‘ladi: 3 ga bo‘lganda qoldiq faqat 0, 1 yoki 2 bo‘ladi. Qoldiq 0 bo‘lsa, son butun bo‘linadi va qoldiq yozilmaydi: 12 : 3 = 4.
Namunalar
26 : 6 = 4 (qoldiq 2), chunki 6 × 4 = 24 va 26 − 24 = 2.
20 : 5 = 4, qoldiq yo‘q; 21 : 5 = 4 (qoldiq 1).
Sinfda faoliyat
«Juft-juft»: bolalar 11 ta qalamni 2 tadan, 3 tadan, 4 tadan guruhlab chiqadi. Har safar nechta guruh va nechta qalam ortib qolishini aytadi.
Mashq
1
17 : 5 = ? (qoldiq bilan)
3 (qoldiq 2)
2
Oshpazda 23 ta likopcha bor. U ularni 2 tadan taxladi. Nechta likopcha ortib qoldi?
1
3
Sonni 5 ga bo‘lganda qanday qoldiqlar bo‘lishi mumkin?
0, 1, 2, 3 yoki 4 (5 dan kichik sonlar)
4
30 : 7 = ? (qoldiq bilan)
4 (qoldiq 2)