☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Foiz konsentratsiyaga doir masalalar. Zichlik

Darslar 16–17 · 2 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
17

Foiz konsentratsiya, eritma massasi, hajmi va zichligi orasidagi bog‘lanish

Darslik: 84–85-betlar
MaqsadEritmaning massasi, hajmi va zichligi orasidagi bog‘lanishni (ρ = m/V) foiz konsentratsiya masalalarida qo‘llash.
Yangi so‘zlar
zichlik · densityeritma hajmi · volume of solutiong/ml · g/mLmassa ulushi · mass fraction
Tushuntirish

Eritmaning zichligi ρ uning massasi m₂ ning hajmi V ga nisbatiga teng: ρ = m₂/V; bundan m₂ = V·ρ va V = m₂/ρ. Zichlik g/ml (yoki kg/l) da ifodalanadi, hajm esa ml yoki l da. Hajmi berilgan eritmaning foiz konsentratsiyasi masalalarida avval hajm va zichlik bo‘yicha eritma massasini topamiz, so‘ng erigan modda massasini C% bo‘yicha (m₁ = C%·m₂/100 %) yoki aksincha hisoblaymiz. Konsentrlangan eritmaning zichligi suvnikidan katta (suv — 1 g/ml), shuning uchun 100 ml eritma 100 g dan og‘irroq bo‘ladi. Eritmalarning hajmi umumiy holda qo‘shilmaydi, shu sababli aralashtirishda massalar qo‘shiladi, hajmlar emas.

Namunalar
300 ml eritmaning zichligi 1,1 g/ml. m₂ = V·ρ = 300·1,1 = 330 g. Agar u 10 % li bo‘lsa, erigan modda 33 g.
220 g eritmaning zichligi 1,1 g/ml bo‘lsa, hajmi V = m₂/ρ = 220/1,1 = 200 ml.
Sinfda faoliyat

O‘lchash: o‘lchov silindri va tarozi bilan 50 ml suv va 50 ml shakar eritmasining massalarini o‘lchab, zichliklarini hisoblang va solishtiring (o‘qituvchi nazorati ostida).

Mashq
1
500 ml eritmaning zichligi 1,2 g/ml. Uning massasi necha gramm?
2
360 g eritmaning zichligi 1,2 g/ml. Hajmi necha ml?
3
250 ml hajmli idishdagi eritmaning zichligi 1,08 g/ml, unda 13,5 g erigan modda bor. Foiz konsentratsiyani toping.
4
Nima uchun eritmalar aralashtirilganda massalarni qo‘shamiz, hajmlarni emas?