ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Foiz konsentratsiyaga doir masalalar. Zichlik

Darslar 16–17 · 2 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
17

Foiz konsentratsiya, eritma massasi, hajmi va zichligi orasidagi bog‘lanish

Darslik: 84–85-betlar
MaqsadEritmaning massasi, hajmi va zichligi orasidagi bog‘lanishni (ρ = m/V) foiz konsentratsiya masalalarida qo‘llash.
Yangi so‘zlar
zichlik · densityeritma hajmi · volume of solutiong/ml · g/mLmassa ulushi · mass fraction
Tushuntirish

Eritmaning zichligi ρ uning massasi m₂ ning hajmi V ga nisbatiga teng: ρ = m₂/V; bundan m₂ = V·ρ va V = m₂/ρ. Zichlik g/ml (yoki kg/l) da ifodalanadi, hajm esa ml yoki l da. Hajmi berilgan eritmaning foiz konsentratsiyasi masalalarida avval hajm va zichlik bo‘yicha eritma massasini topamiz, so‘ng erigan modda massasini C% bo‘yicha (m₁ = C%·m₂/100 %) yoki aksincha hisoblaymiz. Konsentrlangan eritmaning zichligi suvnikidan katta (suv — 1 g/ml), shuning uchun 100 ml eritma 100 g dan og‘irroq bo‘ladi. Eritmalarning hajmi umumiy holda qo‘shilmaydi, shu sababli aralashtirishda massalar qo‘shiladi, hajmlar emas.

ƒFormula
m₂ = V · ρ, V = m₂ : ρ
ρ — g/mL; V — mL
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Asal solingan 1 litrlik idish taxminan 1,4 kg keladi, chunki asal zichligi taxminan 1,4 g/ml. 250 ml li bankada 250 · 1,4 = 350 g asal bor. Suvning zichligi 1 g/ml bo‘lgani uchun 1 litr suv 1 kg, ammo boshqa eritma yoki suyuqlikning hajmi va massasi har xil bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Sut va oziq-ovqat texnologlari suyuqliklarni hajmdan massaga o‘tkazadi, yonilg‘i omborxonalari xodimlari yoqilg‘i massasini zichlik bilan hisoblaydi, farmatsevtlar eritma massasini hajm va zichlikdan topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sho‘rva yoki ko‘lmak yuzasida suzib yurgan yog‘ tomchisiga qarang. Yog‘ suv ustida suzishiga qarab, zichligi 1 g/ml dan katta yoki kichikligini aytib, 1 litr yog‘ 1 kg dan yengilmi yoki og‘irmi deb yozing.

Namunalar
300 ml eritmaning zichligi 1,1 g/ml. m₂ = V·ρ = 300·1,1 = 330 g. Agar u 10 % li bo‘lsa, erigan modda 33 g.
220 g eritmaning zichligi 1,1 g/ml bo‘lsa, hajmi V = m₂/ρ = 220/1,1 = 200 ml.
Sinfda faoliyat

O‘lchash: o‘lchov silindri va tarozi bilan 50 ml suv va 50 ml shakar eritmasining massalarini o‘lchab, zichliklarini hisoblang va solishtiring (o‘qituvchi nazorati ostida).

Mashq
1
500 ml eritmaning zichligi 1,2 g/ml. Uning massasi necha gramm?
2
360 g eritmaning zichligi 1,2 g/ml. Hajmi necha ml?
3
250 ml hajmli idishdagi eritmaning zichligi 1,08 g/ml, unda 13,5 g erigan modda bor. Foiz konsentratsiyani toping.
4
Nima uchun eritmalar aralashtirilganda massalarni qo‘shamiz, hajmlarni emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMalikaning motivatsion xatiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →