ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 5-hafta

Ustozlar kuni sovg‘asi

🎯 Missiya: 11-B Ustozlar kuni o‘qituvchilar xonasiga qaysi sovg‘ani bersin: gulli o‘simlikmi, paporotnikmi yoki guldastami?

Dushanba

Sinf rahbariPayshanba — Ustoz va murabbiylar kuni. 11-B o‘qituvchilar xonasiga sovg‘a beradi. Pul — 150 000 so‘m. G‘oyalar?
ZarinaJonli o‘simlik olsak-chi? Lekin xona derazasi qayoqqa qaraydi?
AnvarAstronomiya: Qutb yulduzining ufqdan balandligi joyning kengligiga teng. Toshkentda taxminan 41°. Kechqurun o‘sha yulduz tomon qaradim — deraza aynan shimolga qaraydi.
MalikaTushda Quyosh janubda turadi, demak shimoliy derazaga to‘g‘ri nur tushmaydi. Qiziq: Toshkentdan Katta Ayiq hech botmaydi, Janub Xochi esa ko‘rinmaydi.
Astronomiya

Qulf 1: Shimol qayoqda?

Topshiriq: Toshkent (≈ 41° sh.k.) da Qutb yulduzi ufqdan taxminan qanday balandlikda?

🔑 Kalit: Qutb yulduzi balandligi = kenglik (Toshkentda ≈ 41°); xona derazasi shimolga qaraydi — to‘g‘ri quyosh nuri tushmaydi.

AzizOpa, tabrik kartochkasiga y = x² parabolasini chizib, unga urinma ham o‘tkazmoqchiman 😄
Malikax₀ nuqtadagi urinma: y − f(x₀) = f′(x₀)(x − x₀). Bu yerda f′(x) = 2x, x₀ = 1 da f(1) = 1, f′(1) = 2.
AnvarUrinma: y − 1 = 2(x − 1), ya’ni y = 2x − 1. Normal unga tik: burchak koeffitsiyentlari ko‘paytmasi −1, demak y − 1 = −½(x − 1).
Matematika

Qulf 2: Parabolali tabrik

Topshiriq: y = x² ning x₀ = 1 nuqtadagi urinma tenglamasi qaysi?

MalikaTabrik nutqini mashq qilyapman. O‘zbek tilida urg‘u odatda oxirgi bo‘g‘inda: kitób, qo‘shimcha qo‘shilsa u ham ko‘chadi: kitobní, kitoblarimizdán.
ZarinaIstisnolar: lékin, bálki, hózir. -mi, -chi, -ku, -dir kabi yuklamalar urg‘u olmaydi: keldíngmi, kímdir.
JasurO‘zlashmalar asos holda manba tilidagi urg‘uni saqlaydi (kompyúter), qo‘shimchada esa urg‘u ko‘chadi: kompyuterdá.
AnvarUrg‘u ba’zan ma’no ajratadi: suzmá (suzma qatiq) va súzma (buyruq: «suzma!»). Ommaviy nutqda noto‘g‘ri urg‘u nutq madaniyatiga zarar.
Ona tili

Qulf 3: Tabrik nutqi va urg‘u

Topshiriq: Qo‘shimcha qo‘shilsa, urg‘u odatda qayerga tushadi?

Seshanba

ZarinaBiologiya: o‘simliklar yorug‘likka munosabatiga ko‘ra yorug‘sevar (saksovul, makkajo‘xori), soyabardosh (qulupnay) va soyasevar (moxlar, paporotnik).
AnvarLibix qonuni: omon qolishni optimumdan eng uzoq omil — cheklovchi omil — belgilaydi, boshqalari mo‘l bo‘lsa ham.
MalikaShimoliy derazada yorug‘lik cheklovchi omil bo‘ladi. Soyasevar paporotnik shunga moslashgan, makkajo‘xori bunday joyda qiynaladi.
JasurKun uzunligi o‘zgarishiga javob — fotoperiodizm: u gullash, barg to‘kish va ko‘chishni boshqaradi.
Biologiya

Qulf 4: Yorug‘lik va o‘simlik

Topshiriq: Qaysi o‘simlik soyasevar?

🔑 Kalit: Shimoliy derazada yorug‘lik kam: soyasevar paporotnik moslashgan, yorug‘sevar o‘simlik (makkajo‘xori, saksovul) qiynaladi.

JasurKartochkani PhotoShopda yasayapman. Yangi rasm Ctrl+N: kenglik, balandlik, piksel/dyuym va rang rejimi (RGB, CMYK) tanlanadi.
AnvarFormatlar: PSD — PhotoShopning o‘z formati, qatlamlarni saqlaydi. JPEG — fotosurat uchun, siqishda ma’lumot yo‘qotadi, shaffoflik yo‘q.
ZarinaPNG — yo‘qotishsiz siqadi va shaffoflikni qo‘llaydi. GIF — ko‘pi bilan 256 rang. TIFF — bosmaxona uchun.
MalikaDemak, tugallanmagan ishni PSD da saqlaymiz, maktab logotipini shaffof PNG qilamiz, foto uchun JPEG.
Informatika

Qulf 5: Tabrik kartasi fayli

Topshiriq: Qaysi format yo‘qotishsiz siqadi va shaffoflikni saqlaydi?

🔑 Kalit: Qatlamli ish PSD da, shaffof logotip PNG da, foto JPEG da saqlanadi.

AnvarTeachers’ Day concert: If people play loud music in the corridor, classes will be disturbed.
ZarinaPolite advice: If the school built a quiet room, noise would drop. Unless we act, the problem will get worse.
MalikaWord building: pollute – pollution – polluted – pollutant. Useful: noise level, cause damage, take action, harmful effects.
Ingliz tili

Qulf 6: Noise at the concert

Topshiriq: Unless we act, the problem ___ worse.

AnvarOchiq eshiklar kuni uchun fan burchagi. Fizika: g‘altak ichidagi magnit oqimi o‘zgarsa, induksion tok paydo bo‘ladi (Faradey, 1831). Eᵢ = −N·ΔΦ/Δt.
ZarinaN = 100, ΔΦ = 0,04 Wb, Δt = 0,2 s bo‘lsa, |Eᵢ| = 100·0,04 : 0,2 = 20 V. Magnit g‘altakda tinch tursa, galvanometr nol ko‘rsatadi.
MalikaLens qoidasi: induksion tokning maydoni uni hosil qilgan o‘zgarishga qarshilik qiladi.
JasurKimyo: n = m : M. M(H₂O) = 18 g/mol, 36 g suv — 2 mol; zarralar soni N = n·Nₐ = 2·6,02·10²³ ≈ 1,2·10²⁴.
Kimyo (Umumiy kimyo)Fizika

Qulf 7: Fan burchagi

Topshiriq: N = 100, ΔΦ = 0,04 Wb, Δt = 0,2 s bo‘lsa, induksiya EYuK moduli qancha?

Chorshanba

ZarinaTabrik kartochkasiga «Alp Er To‘nga marsiyasi»ni qo‘ysam bo‘ladimi?
AnvarMarsiya — kishining o‘limidan kelib chiqqan alam va qayg‘uni ifodalovchi lirik she’r yoki qo‘shiq. Bayram kartasiga mos kelmaydi.
MalikaBu marsiya — eng qadimgi namunalardan, barmoq vaznida, to‘rt misrali bandlar, a-a-a-b qofiya, 7 bo‘g‘in. Keyinroq shoirlar g‘azal, qasida, musaddas shaklida ham marsiya yozgan.
JasurMatndagi faqat «esiz», «ajun», «o‘dlak» eskirgan; qolgani hozir ham ishlatiladi. Mazmunini bu yerda aytmaymiz.
Adabiyot

Qulf 8: Qaysi she’r mos?

Topshiriq: Insonning o‘limidan kelgan qayg‘uni ifodalovchi she’riy janr qaysi?

ZarinaОткрытка на русском: «Дорогие учителя!» Приложение — особое определение, выраженное существительным: «город Самарканд», «инженер-строитель».
AnvarЕсли оба слова нарицательные, пишем через дефис: «девочка-отличница». Если имя собственное стоит перед определяемым словом — тоже дефис: «Лена-река»; наоборот — без дефиса: «река Лена».
MalikaНесогласованное определение: «дом с балконом», «книга сестры», «её мнение», «умение слушать».
Rus tili

Qulf 9: Открытка на русском

Topshiriq: Как правильно написать?

AzizOpa, sayohatga ruxsat qog‘ozini kim imzolaydi? Men hali 12 yoshdaman.
MalikaDavlat-huquq darsi: ota-onalar farzandlarini tarbiyalash, sog‘lig‘i, ta’limi va ma’naviy kamoloti uchun teng javobgar; ular voyaga yetmagan bolaning qonuniy vakillari.
AnvarEr-xotinning huquqlari nikoh ro‘yxatdan o‘tgan paytdan boshlanadi; kasb, yashash joyi va oilaviy masalalarni kelishib hal qiladilar.
Davlat va huquq asoslari

Qulf 10: Qonuniy vakil

Topshiriq: Voyaga yetmagan bolaning qonuniy vakillari kim?

ZarinaDin tarixi: dinning ijtimoiy vazifalari — dunyoqarash, tasalli, o‘zlikni anglash, me’yor o‘rnatish, nazorat va moslashuv. «Vazifa» — dinning jamiyatdagi ta’sir usuli, «rol» esa uning natijalari yig‘indisi.
AnvarMoslashuv vazifasi muhojirlarga yangi muhitda til va urf-odatni saqlashga yordam beradi. Olimlar bu ta’sirni turlicha baholagan: Dyurkgeym 1912-yilda, Veber 1904–1905-yillarda yozgan.
MalikaJahon tarixi: Rossiyada 1992-yil 2-yanvarda narxlar erkin qo‘yib yuborildi — bozor iqtisodiyotiga o‘tish tezlashdi, lekin narxlar sakradi.
Jasur1993-yil 12-dekabrda referendumda yangi Konstitutsiya qabul qilindi; parlament ikki palatali: Federatsiya Kengashi va Davlat Dumasi.
Dunyo dinlari tarixiJahon tarixi

Qulf 11: Jamiyat qanday o‘zgaradi

Topshiriq: Qaysi vazifa muhojirlarga til va urf-odatni saqlashga yordam beradi?

Payshanba, 1-oktabr

Sinf rahbari1-oktabr, Ustozlar kuni. 11-B, sovg‘angiz tayyormi?
ZarinaNomzodlar: A — gulli yorug‘sevar o‘simlik (90 000 so‘m), B — paporotnik (60 000 so‘m), C — kesilgan guldasta, bir necha kunda so‘lib qoladi.
AnvarKalitlar: 🔑1 xona derazasi shimolga qaraydi — to‘g‘ri quyosh nuri yo‘q. 🔑2 soyasevar paporotnik shunga moslashgan, yorug‘sevar o‘simlik qiynaladi. 🔑3 kartani shaffof PNG logotip bilan tayyorlaymiz.
MalikaA chiroyli, lekin shimoliy derazada so‘lishi mumkin. B kamtarroq, ammo yashaydi va 90 000 so‘m o‘rniga 60 000 — kartaga ham pul qoladi. Shunday qilib, ko‘rinishdan voz kechib, bardoshlilikni tanlaymiz.
ZarinaQaror: B — paporotnik va PNG logotipli karta. Karta 10 000 so‘m turadi, qolgan 80 000 so‘mni bitiruv jamg‘armasiga qo‘shamiz.
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
BiologiyaAstronomiya

Qulf 12: Ustozlar kuni sovg‘asi

Topshiriq: Qaysi kalit gulli yorug‘sevar o‘simlikni (A) shubhali qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)Rus tili

0 / 15 yulduz

Jamoa hisoboti

Ustozlar kuni sovg‘asi: paporotnik

Qaror: o‘qituvchilar xonasiga paporotnik (60 000 so‘m) va kartochka (10 000 so‘m), jami 150 000 so‘mlik byudjetdan 70 000. Dalillar: Qutb yulduzi balandligi 41° — deraza shimolga qaraydi; soyasevar o‘simlik kam yorug‘likka moslashgan; karta fayli PSD, logotip PNG. Maslahat: sovg‘ani tanlashdan oldin xonaning yorug‘ligini aniqlang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Qutb yulduzi balandligi = kenglik (Toshkentda ≈ 41°); xona derazasi shimolga qaraydi — to‘g‘ri quyosh nuri tushmaydi.
  2. Shimoliy derazada yorug‘lik kam: soyasevar paporotnik moslashgan, yorug‘sevar o‘simlik (makkajo‘xori, saksovul) qiynaladi.
  3. Qatlamli ish PSD da, shaffof logotip PNG da, foto JPEG da saqlanadi.

Yulduzli savollar

  1. y = x² ning x₀ = 2 dagi urinmasining burchak koeffitsiyenti qancha?

  2. 18 g/mol molyar massali 54 g moddada necha mol bor?

  3. O‘ylab ko‘r: deraza janubga qaragan bo‘lsa, kalitlar qanday o‘zgarardi?

Hikoyadagi darslar