Teleko‘rsatuvlarning fizik asoslari. Toshkent – televideniye vatani
Televideniyada tasvir videokamerada elektr signaliga aylantiriladi: kadr juda ko‘p kichik nuqtalarga bo‘linib, ularning yorqinligi ketma-ket signal ko‘rinishida o‘qiladi. Bu video signal kuchaytirilib, generatorning yuqori chastotali tebranishlariga modulyator orqali qo‘shiladi; ovoz signali ham alohida modulyatsiyalanadi, ikkalasi antennaga beriladi. Televizorda antenna signalni qabul qiladi, kirish konturi kerakli kanalga rezonansga sozlanadi, kuchaytirgich va detektor tasvir va ovoz signallarini ajratadi; tasvir ekranga, ovoz karnayga beriladi. Sekundiga 25–30 kadr almashinsa, ko‘z uni uzluksiz harakat sifatida qabul qiladi. Telekanallar tarqatadigan tez tebranishli (o‘nlab-yuzlab MHz va undan yuqori) to‘lqinlar Yer egriligi tufayli faqat to‘g‘ri ko‘rinish chegarasigacha boradi: antenna balandligi h, Yer radiusi R bo‘lsa, masofa taxminan √(2Rh) ga teng, shuning uchun uzatgichlar baland minoralarga o‘rnatiladi yoki signal yo‘ldosh orqali uzatiladi. 1928-yil 26-iyulda Toshkentda B. P. Grabovskiy va I. F. Belyanskiy o‘zlari yaratgan «Telefot» qurilmasi orqali harakatlanayotgan odam tasvirini masofaga uzatib ko‘rsatgan; televideniye ko‘plab mamlakatlarda ko‘plab ixtirochilar sa’y-harakati bilan rivojlangan.
Uyda: teleko‘rsatuvda bir soniya davomida ekran ostidan yuguruvchi yozuvni kuzating va telefon kamerasi bilan ekranni suratga olganingizda chiziqlar paydo bo‘lishini ko‘ring (kadr chastotalari mos kelmasligi). Nima uchun shunday bo‘lishini yozing. Televizorni o‘zingiz ochmang: ichida xavfli kuchlanishlar bo‘ladi.