Tashqi galaktikalar. Galaktikalarning sinflari va spektrlari
1920-yillarda Xabbl «tumanliklar» ning ko‘pchiligi alohida galaktikalar ekanini (1924, Andromeda sefeidlari) isbotlab, ularni shakli bo‘yicha tasnifladi: elliptik (E0–E7; qari yulduzlar, qizg‘ish, gazi kam), spiral (S va to‘silgan SB; shoxlarda yosh ko‘k yulduzlar va gaz), linzasimon (S0) va tartibsiz (Irr). Bizning Galaktikamiz Mahalliy guruhga kiradi (≈ 80 ga yaqin galaktika): eng yirigi Andromeda (M31, ≈ 2,5 mln yorug‘lik yili, bizga ≈ 110 km/s tezlikda yaqinlashmoqda va milliardlab yildan keyin Somon Yo‘li bilan qo‘shilishi mumkin), Uchburchak (M33), Katta va Kichik Magellan bulutlari. Galaktikalar massasi ≈ 10⁷–10¹³ M☉. Kuzatiladigan Koinotda yuzlab milliardlab galaktika bor deb baholanadi; Xabbl Ultra Chuqur Maydoni kichik bir osmon bo‘lagida o‘n minglab galaktikani ko‘rsatgan. Masofa sefeidlar, Ia turi o‘ta yangi yulduzlar va qizil siljish bilan baholanadi; «Jeyms Uebb» teleskopi 14 dan ortiq qizil siljishli galaktikalarni topgan, ya’ni Koinot yoshi bir necha yuz million yil bo‘lgan davrdagi galaktikalarni.
Galaktika turlarini ishonchli onlayn katalogdan (masalan, NASA/ESA suratlari) topib, 6 ta galaktikani E, S, SB, Irr turlariga ajrating va har birining belgisini yozing.