Nurlanish qonunlari va osmon jismlarining fizik tabiatlarini spektral metodlar yordamida o‘rganish
Qizigan jismlar nurlanishi temperaturaga bog‘liq. Absolut qora jism uchun Vin qonuni: eng ko‘p nurlanadigan to‘lqin uzunligi λ_max · T = 2,9 · 10⁶ nm · K, ya’ni qiziganroq yulduz qisqaroq to‘lqinda yorqinroq. Stefan–Bolsman qonuni: sirtning har kvadrat metridan nurlanadigan quvvat E = σT⁴ (σ = 5,67 · 10⁻⁸ W/m²·K⁴), butun yulduz yorqinligi L = 4πR² σT⁴. Spektr uch xil: uzluksiz (qizigan zich jism), chiziqli nurlanish (siyrak qizigan gaz) va yutilish (sovuqroq gaz uzluksiz spektr oldida) – Kirxgof qonunlari. Chiziqlar joyi kimyoviy elementlarni ko‘rsatadi: geliy avval 1868-yilda Quyosh spektrida topilgan, so‘ng Yerda. Manbaning ko‘rish chizig‘i bo‘ylab tezligi v bo‘lsa, chiziqlar siljiydi: Δλ / λ = v / c (Doppler effekti); uzoqlashayotgan manba spektri qizilga siljiydi.
Prizma o‘rniga disk yoki kompakt-disk yuzasiga oq yorug‘lik tushirib (Quyoshni emas, chiroq nurini), uning rangli spektrga ajralishini kuzating va qizil, yashil, binafsha ranglar tartibini yozing. Quyoshga qaramang.