Nurlanish qonunlari va osmon jismlarining fizik tabiatlarini spektral metodlar yordamida o‘rganish
Qizigan jismlar nurlanishi temperaturaga bog‘liq. Absolut qora jism uchun Vin qonuni: eng ko‘p nurlanadigan to‘lqin uzunligi λmax · T = 2,9 · 10⁶ nm · K, ya’ni qiziganroq yulduz qisqaroq to‘lqinda yorqinroq. Stefan–Bolsman qonuni: sirtning har kvadrat metridan nurlanadigan quvvat E = σT⁴ (σ = 5,67 · 10⁻⁸ W/m²·K⁴), butun yulduz yorqinligi L = 4πR² σT⁴. Spektr uch xil: uzluksiz (qizigan zich jism), chiziqli nurlanish (siyrak qizigan gaz) va yutilish (sovuqroq gaz uzluksiz spektr oldida) – Kirxgof qonunlari. Chiziqlar joyi kimyoviy elementlarni ko‘rsatadi: geliy avval 1868-yilda Quyosh spektrida topilgan, so‘ng Yerda. Manbaning ko‘rish chizig‘i bo‘ylab tezligi v bo‘lsa, chiziqlar siljiydi: Δλ / λ = v / c (Doppler effekti); uzoqlashayotgan manba spektri qizilga siljiydi.
Lampochka qutisi yoki yorlig‘ida «iliq oq» yoki «sovuq oq» deb yoziladi va kelvinlarda son beriladi. Son qanchalik katta bo‘lsa, yorug‘lik shunchalik ko‘kimtir bo‘ladi. Yulduzlarning rangi ham ularning haroratiga bog‘liq.
Yoritish dizaynerlari xona uchun yorug‘lik rangini tanlaydi, elektrikchilar issiqlik kamerasi orqali qizib ketgan joyni topadi, astronomlar yulduz haroratini ranggidan aniqlaydi.
Uyingiz yoki maktabdagi ikki xil chiroq yoki ularning qutisi yorlig‘iga qarab, qaysi biri iliqroq, qaysi biri ko‘kimtirroq ekanini yozing. Chiroqlarni ochmang.
Prizma o‘rniga disk yoki kompakt-disk yuzasiga oq yorug‘lik tushirib (Quyoshni emas, chiroq nurini), uning rangli spektrga ajralishini kuzating va qizil, yashil, binafsha ranglar tartibini yozing. Quyoshga qaramang.