1918 – 1939-yillarda SSSR (II): 1930-yillar
1928-yildan SSSRda besh yillik rejalar asosida davlat tomonidan boshqariladigan industrlashtirish boshlandi: og‘ir sanoat, yangi zavodlar va shaharlar qurildi, 1930-yillar o‘rtasida mamlakat sanoat hajmida dunyoning yetakchilari qatoriga chiqdi. Qishloq xo‘jaligida 1929-yildan kolxozlarga majburiy birlashtirish (kollektivlashtirish) o‘tkazildi, boy hisoblangan dehqonlar («quloqlar») mol-mulkdan mahrum qilinib surgun etildi; bu 1932–1933-yillardagi ocharchilik bilan birga Ukraina, Qozog‘iston, Volgabo‘yi va boshqa hududlarda millionlab odamning o‘limiga sabab bo‘ldi. 1930-yillar o‘rtalaridan, ayniqsa 1937–1938-yillarda, «Katta terror» davrida yuz minglab odam qatl etildi, millionlab kishi lagerlarga yoki surgunga jo‘natildi; Stalin shaxsiga sig‘inish kuchaydi, O‘zbekistonda ham ziyolilar va rahbarlar qatag‘on qilindi. Madaniyat sohasida savodsizlik kamaydi, majburiy boshlang‘ich ta’lim joriy qilindi, lekin fan va san’at partiya nazorati ostida bo‘ldi. Tashqi siyosatda SSSR 1934-yilda Millatlar Ligasiga kirdi, 1939-yil 23-avgustda Germaniya bilan hujum qilmaslik shartnomasini (Molotov–Ribbentrop pakti) imzoladi; unga ilova qilingan maxfiy protokol Sharqiy Yevropada ta’sir doiralarini ajratdi.
Maktab devoriy gazetasida sinfning faqat muvaffaqiyatlari yozilgan edi. Bir o‘quvchi «Bu yerda nima ko‘rsatilmagan?» deb so‘radi va boshqa o‘quvchilardan ham so‘rab ko‘rdi. Bitta manba hamma narsani aytmasligi ma’lum bo‘ldi.
Arxiv va muzey xodimlari hujjatlarni saqlaydi, tarixchilar bir necha manbani solishtiradi, jurnalistlar rasmiy bayonotlarni tekshiradi.
Biror e’lon yoki yangilikka qarab, u nimani ko‘rsatayotganini va nimani ko‘rsatmayotgan bo‘lishi mumkinligini ikki jumlada yozing.
Manbalar bilan ishlash: o‘qituvchi 1930-yillar rasmiy plakati matni va zamonaviy tarixchi bahosidan qisqa parcha beradi; o‘quvchilar ikkalasi qaysi faktlarni ko‘rsatishini va nimani aytmasligini jadvalga yozadi.